Kırmızı Örümcekler ve Pas Böcüsü: Belirtileri ve Mücadelesi

Tarımda akar kaynaklı zararlılar, özellikle sıcak ve kurak dönemlerde çok hızlı çoğalarak önemli verim ve kalite kayıplarına yol açabilir. Ancak sahada en sık yapılan hatalardan biri, bütün akarları “kırmızı örümcek” olarak değerlendirmektir.

Oysa tarımsal üretimde;

• iki noktalı kırmızıörümcek,
• diğer Tetranychus türleri,
• turunçgil kırmızıörümceği,
• Avrupa kırmızıörümceği,
• domates pas akarı,
• turunçgil pasböcüsü

gibi birbirinden farklı akarlar bulunur.

Bunların konukçuları, zarar şekilleri, biyolojileri ve ruhsatlı mücadele seçenekleri aynı değildir.

Bu nedenle başarılı bir mücadelede ilk adım zararlıyı doğru teşhis etmektir.

---

🕷️ Kırmızı Örümcek Nedir?

“Kırmızı örümcek” tarımda özellikle Tetranychidae familyasındaki akarlar için kullanılan yaygın bir isimdir.

En önemli türlerden biri:

İki noktalı kırmızıörümcek – Tetranychus urticae

Bu tür çok geniş bir konukçu aralığına sahiptir ve;

• domates,
• biber,
• patlıcan,
• hıyar,
• kavun,
• karpuz,
• çilek,
• bağ,
• elma,
• şeftali,
• nektarin,
• çeşitli meyve ve sebzelerde

ekonomik önem taşıyabilir.

Bunun yanında elma bahçelerinde Avrupa kırmızıörümceği (Panonychus ulmi), turunçgillerde ise turunçgil kırmızıörümceği (Panonychus citri) gibi farklı türler de önemlidir.

---

🟠 Pas Böcüsü Nedir?

Turunçgillerde önemli akar zararlılarından biri **turunçgil pasböcüsü (Phyllocoptruta oleivora)**dır.

Bu zararlı kırmızı örümceklerden farklıdır ve Eriophyidae familyasında bulunur.

Pasböcüsü özellikle turunçgillerde meyve kabuğunda meydana getirdiği renk değişiklikleri nedeniyle önemlidir.

Zarar sonucunda:

• kabukta matlaşma,
• bronzlaşma,
• pas renginde görünüm,
• meyve yüzeyinde kalite kaybı

görülebilir.

Dolayısıyla:

Kırmızı örümcek ≠ pasböcüsü

şeklinde değerlendirilmelidir.

---

🍅 Domates Pas Akarı da Farklıdır

Domates üretiminde bir başka önemli akar **domates pas akarı (Aculops lycopersici)**dır.

Bu zararlı çıplak gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Bakanlığın teknik talimatında optimum gelişme koşulları yaklaşık 26,5 °C ve %30 orantılı nem olarak verilmektedir. Yüksek sıcaklık ve düşük nem zararlının gelişmesini hızlandırabilir.

Domates pas akarı:

• yapraklarda bronzlaşma,
• yaprak saplarında renk değişimi,
• gövdede kahverengileşme,
• yapraklarda kuruma,
• bitki gelişiminde gerileme

oluşturabilir.

Bu nedenle domates üreticisinde üç farklı kavram birbirine karıştırılmamalıdır:

İki noktalı kırmızıörümcek → Tetranychus urticae

Domates pas akarı → Aculops lycopersici

Turunçgil pasböcüsü → Phyllocoptruta oleivora

---

🔬 Kırmızı Örümcekler ile Pas Akarlarının Farkları

📊 Tablo

Özellik	Kırmızı örümcek	Domates pas akarı	Turunçgil pasböcüsü
Önemli tür	Tetranychus urticae	Aculops lycopersici	Phyllocoptruta oleivora
Familya	Tetranychidae	Eriophyidae	Eriophyidae
Görünürlük	Çok küçük	Mikroskobik	Mikroskobik
Tipik zarar	Sararma, beneklenme, bronzlaşma, ağ	Bronzlaşma, kuruma	Meyvede paslanma/bronzlaşma
Önemli ürünler	Sebze, çilek, bağ, meyveler	Domates	Turunçgiller
Ağ oluşumu	Yoğunlukta görülebilir	Tipik değildir	Tipik değildir
Mücadele	Akarisit + IPM	Ruhsatlı akarist + IPM	Akarisit + IPM

---

🕷️ İki Noktalı Kırmızıörümcek

İki noktalı kırmızıörümcek (Tetranychus urticae) Türkiye'de ekonomik açıdan en önemli akar türlerinden biridir.

Erginlerin sırt bölgesindeki iki koyu renkli leke, uygun koşullarda ayırt edici bir özellik olabilir.

Ancak saha teşhisinde yalnızca renge bakmak yeterli değildir.

Bitkinin:

• yaprak altları,
• genç sürgünleri,
• sıcak bölgeleri,
• stres altındaki bölümleri

kontrol edilmelidir.

---

🥚 Kırmızı Örümceğin Yaşam Döngüsü

Kırmızı örümceklerde:

yumurta → larva → nimf → ergin

gelişim aşamaları bulunur.

Sıcaklık yükseldikçe gelişim süresi kısalabilir.

Bu nedenle yaz aylarında birkaç hafta içinde popülasyonun çok hızlı yükselmesi mümkündür.

Bu durum mücadelede neden erken izleme yapılması gerektiğini açıklar.

---

🔎 Kırmızı Örümcek Zararı Nasıl Anlaşılır?

İlk belirtiler genellikle yapraklarda ortaya çıkar.

Başlangıçta:

• küçük sarı noktalar,
• damar aralarında renk açılması,
• matlaşma,
• beneklenme

görülebilir.

Popülasyon yükseldikçe:

sararma → bronzlaşma → yaprak fonksiyonunun azalması → kuruma

şeklinde ilerleme görülebilir.

Yoğun Tetranychus popülasyonlarında yaprak ve sürgünlerde ince ağ oluşumu da görülebilir.

---

🕸️ Ağ Oluşumu Neden Önemlidir?

Ağ oluşumu genellikle yüksek popülasyonun önemli göstergelerinden biridir.

Ağ;

• akarların hareketini kolaylaştırabilir,
• yumurta ve bireyleri kısmen koruyabilir,
• ilaçlamada doğrudan temasın azalmasına neden olabilir.

Bu nedenle yoğun ağ oluşmuş bitkilerde yalnızca ilaç dozunu yükseltmek doğru yaklaşım değildir.

Doğru zamanlama ve iyi kaplama çok önemlidir.

---

☀️ Kırmızı Örümcekler Neden Sıcak Havada Artar?

Kırmızı örümcek popülasyonlarının yükselmesinde özellikle:

• yüksek sıcaklık,
• düşük nem,
• su stresi,
• tozlu koşullar,
• aşırı azotlu besleme,
• doğal düşmanların baskılanması

rol oynayabilir.

Özellikle sera ve yazlık üretimde düzenli gözlem yapılmalıdır.

---

🍓 Çilekte Kırmızı Örümcek

Çilek, iki noktalı kırmızıörümceğin ekonomik açıdan önemli konukçularından biridir.

Yoğun bulaşmada:

• yapraklarda sarı benekler,
• yaprak yüzeyinde matlaşma,
• bronzlaşma,
• bitki gelişiminde gerileme,
• çiçek ve meyve gelişiminde zayıflama

görülebilir.

Çilekte güncel BKÜ kayıtlarında birden fazla aktif madde ve ticari ürün doğrulanabilmektedir.

🍓 Çilekte ruhsatlı kullanım örnekleri

📊 Tablo

Aktif madde	Ticari ürün örneği	Formülasyon	Doz	Hedef dönem	PHI
Etoxazole 110 g/L	KARZOLE 10 SC	SC	35 ml/100 L	Larva, nimf	1 gün
Etoxazole 110 g/L	EXODİA	SC	35 ml/100 L	—	1 gün
Etoxazole 110 g/L	ZORBA 10 SC	SC	35 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	1 gün
Abamectin 18 g/L	AVIRMEC EC	EC	25 ml/100 L	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	ALGAMEK 1.8 EC	EC	25 ml/100 L	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	BIOK 1.8 EC	EC	25 ml/100 L	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	MAKMEC 1.8 EC	EC	25 ml/100 L	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	TORPEDO EC	EC	25 ml/100 L	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	ACTINMOR	EC	25 ml/100 L	—	10 gün
Spiromesifen 240 g/L	ELİOS SC 240	SC	50 ml/100 L	Nimf, ergin	3 gün
Spiromesifen + Abamectin	BLEAK	SC	35 ml/100 L	Larva, nimf, ergin	10 gün

Bu kayıtların güncel BKÜ veri tabanındaki karşılıklarında çilekte etoxazole için 1 gün, abamectin için 10 gün ve spiromesifen için 3 gün PHI bilgileri yer almaktadır.

🍓 Çilekte önemli nokta

Çilekte hasat aralığının kısa olması nedeniyle PHI özellikle önemlidir.

Örneğin etoxazole kayıtlarında 1 gün, spiromesifen kaydında 3 gün, abamectin kayıtlarında ise 10 gün PHI bulunmaktadır.

Bu nedenle "aynı akar ilacı çilekte de kullanılabilir" şeklindeki genel yaklaşım doğru değildir.

---

🍇 Bağda Kırmızı Örümcek

Bağlarda özellikle iki noktalı kırmızıörümcek yapraklarda zarar meydana getirebilir.

Zarar:

• yapraklarda sararma,
• bronzlaşma,
• fotosentez kapasitesinde düşüş,
• sürgün gelişiminde zayıflama,
• yoğun bulaşmada yaprakların erken yaşlanması

şeklinde görülebilir.

Bağdaki ruhsatlı seçenekler açısından tablo önceki metne göre çok daha geniştir.

🍇 Bağda ruhsatlı kullanım örnekleri

📊 Tablo

Aktif madde	Ticari ürün	Formülasyon	Doz	Hedef dönem	PHI
Etoxazole 110 g/L	ZOOM 10 SC	SC	25 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	7 gün
Etoxazole 110 g/L	EUROGOLD	SC	25 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	7 gün
Etoxazole 110 g/L	MAKOM 10 SC	SC	25 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	7 gün
Hexythiazox 50 g/L	REFEREE 5 EC	EC	50 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	7 gün
Hexythiazox 50 g/L	HEXORUN 5 EC	EC	50 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	7 gün
Spirodiclofen 240 g/L	OLİMPİA	SC	25 ml/100 L	Nimf, ergin	14 gün
Spirodiclofen 240 g/L	EDOR 240 SC	SC	25 ml/100 L	Nimf, ergin	14 gün
Spirodiclofen 240 g/L	EFDAL SİPROFEN SC 240	SC	25 ml/100 L	Nimf, ergin	14 gün
Spirodiclofen 240 g/L	CANAMYTE	SC	25 ml/100 L	Larva, nimf, ergin	14 gün
Spirodiclofen 240 g/L	CONTİER	SC	25 ml/100 L	Nimf, ergin	14 gün
Clofentezine 500 g/L	APOFEN	SC	25 ml/100 L	—	56 gün

Bu kayıtların tamamında bağ yaprağı hasadı açısından önemli uyarılar bulunmaktadır; etoxazole, hexythiazox, spirodiclofen ve clofentezine kayıtlarında tüketim amaçlı bağ yaprağı hasadı yapılan alanlarda kullanım kısıtlamaları görülmektedir.

🍇 Bağ yaprağı tüketiliyorsa

Bu konu özellikle önemlidir.

Üzüm üretiminde yalnızca üzüm hasadı düşünülmemeli; bağ yaprağı tüketimi yapılan işletmelerde ürünün ruhsat ve kullanım uyarıları ayrıca değerlendirilmelidir.

---

🍎 Elmada Kırmızı Örümcek

Elmada iki noktalı kırmızıörümcek yanında Avrupa kırmızıörümceği (Panonychus ulmi) de önemlidir.

Elma bahçelerinde akar zararı:

• yapraklarda bronzlaşma,
• fotosentez kaybı,
• erken yaprak yaşlanması,
• sürgün gelişiminde gerileme,
• meyve gelişiminin olumsuz etkilenmesi

şeklinde ortaya çıkabilir.

Bakanlığın elma kayıtlarında hem Tetranychus urticae hem de Panonychus ulmi için farklı akar grupları bulunmaktadır. Elma bitki veri tabanında pyridaben, spirodiclofen, etoxazole, hexythiazox, fenpyroximate, fenazaquin, milbemectin, acequinocyl, cyflumetofen gibi çok sayıda akar aktif maddesi listelenmektedir; ancak bunların tamamının aynı anda aynı zararlı için ruhsatlı olduğu anlamına gelmez.

🍎 Doğrulanmış kullanım örnekleri

📊 Tablo

Zararlı	Aktif madde	Ticari ürün	Formülasyon	Doz	PHI
T. urticae	Pyridaben %20	PYRAMİTE	WP	75 g/100 L	21 gün
T. urticae	Pyridaben %20	MOONMİTE	WP	75 g/100 L	21 gün
P. ulmi	Spirodiclofen 240 g/L	LISTOMED	SC	30 ml/100 L	14 gün

---

🍑 Şeftalide Kırmızı Örümcek

Şeftalide sıcak ve kurak dönemlerde kırmızıörümcek popülasyonu hızla yükselebilir.

Özellikle:

• yapraklarda beneklenme,
• bronzlaşma,
• yaprak fonksiyonunda düşüş,
• erken yaprak yaşlanması

önemli belirtilerdir.

🍑 Şeftalide ruhsatlı kullanım örnekleri

📊 Tablo

Aktif madde	Ticari ürün	Formülasyon	Doz	Hedef dönem	PHI
Spirodiclofen 240 g/L	MENTA MEDIAN	SC	25 ml/100 L	Nimf, ergin	14 gün
Spirodiclofen 240 g/L	TARAS SC 240	SC	25 ml/100 L	Nimf, ergin	14 gün
Spirodiclofen + Abamectin	VOLİERS 240 SC	SC	20 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf, ergin	21 gün

Bu ürünlerin farklı etki mekanizmalarını içermesi nedeniyle, rotasyon planında marka değil aktif madde/IRAC grubu dikkate alınmalıdır.

---

🍐 Armutta Kırmızı Örümcek

Armutta akarlar yaprakların fotosentez kapasitesini düşürebilir.

Özellikle sıcak dönemlerde:

• yaprak beneklenmesi,
• bronzlaşma,
• yaprak yaşlanması,
• sürgün gelişiminde gerileme

görülebilir.

Armut, elma ve diğer yumuşak çekirdekli meyvelerde ruhsat kontrolü yapılırken yalnızca "meyve ağacı" şeklinde genel bir değerlendirme yapılmamalıdır.

Armut + belirli akar türü + aktif madde + ticari ürün şeklinde ayrı kayıt kontrolü gerekir.

---

🍅 Domateste İki Noktalı Kırmızıörümcek

Domateste iki noktalı kırmızıörümcek ile domates pas akarı ayrı değerlendirilmelidir.

İki noktalı kırmızıörümcekte güncel kayıtlarda farklı etki mekanizmalarına sahip aktif maddeler bulunmaktadır.

🍅 Domateste Tetranychus urticae kullanım örnekleri

📊 Tablo

Aktif madde	Ticari ürün	Formülasyon	Doz	Hedef dönem	PHI
Etoxazole 110 g/L	NO-PANİC	SC	35 ml/100 L	Larva, nimf	3 gün
Etoxazole 110 g/L	GENAGRO SYGON 10 SC	SC	35 ml/100 L	—	3 gün
Etoxazole 110 g/L	ZORBA 10 SC	SC	35 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	3 gün
Etoxazole 110 g/L	DELOS	SC	35 ml/100 L	Larva, nimf	3 gün
Abamectin 18 g/L	ROMECTIN 1.8 EC	EC	25 ml/da	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	PLAMEC 18	EC	25 ml/da	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	ALGAMEK 1.8 EC	EC	25 ml/da	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	ONCAMECTIN 1.8 EC	EC	25 ml/da	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	EMERMEC	EC	25 ml/da	—	10 gün
Abamectin 18 g/L	AGRIMEC EC	EC	25 ml/da	—	10 gün
Milbemectin 9,3 g/L	MILBEKNOCK EC	EC	100 ml/100 L	Larva, nimf, ergin	1 gün
Fenazaquin 200 g/L	HEYKEL 200 SC	SC	50 ml/100 L	—	3 gün

Bu tablo önceki metindeki domates bölümüne göre önemli ölçüde genişletilmiştir.

---

🍅 Domates Pas Akari

Domates pas akarı (Aculops lycopersici) iki noktalı kırmızıörümcekten farklıdır.

Bakanlığın zararlı veri tabanında domates pas akarı için abamectin, milbemectin ve pyridaben aktif madde grupları listelenmektedir.

🍅 Domates pas akarı için doğrulanmış kayıtlar

📊 Tablo

Üretim	Aktif madde	Ticari ürün	Formülasyon	Doz	PHI
Sera domatesi	Pyridaben %20	KURAMITE	WP	75 g/100 L	3 gün
Sera domatesi	Pyridaben %20	PUZZLE 20 WP	WP	75 g/100 L	3 gün
Sera domatesi	Pyridaben %20	SPIDER 20 WP	WP	75 g/100 L	3 gün
Tarla domatesi	Abamectin 6 g/L	ERTAROİD OD	OD	75 ml/da	10 gün

Burada önemli nokta, iki farklı akarın aynı tabloya karıştırılmamasıdır.

---

🌶️ Biberde Kırmızı Örümcek

Özellikle sera biberinde iki noktalı kırmızıörümcek önemli olabilir.

Güncel kayıt örnekleri arasında:

📊 Tablo

Aktif madde	Ticari ürün	Formülasyon	Doz	PHI
Etoxazole 110 g/L	DELOS	SC	35 ml/100 L	3 gün
Etoxazole 110 g/L	ZORBA 10 SC	SC	35 ml/100 L	3 gün
Abamectin 18 g/L	FLAZON	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	ALGAMEK 1.8 EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	ROMECTIN 1.8 EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	TORPEDO EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	TITUS	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	ABAMEC EC	EC	25 ml/100 L	10 gün

---

🍆 Patlıcanda Kırmızı Örümcek

Patlıcan özellikle sıcak sera koşullarında kırmızıörümcek açısından riskli ürünlerden biridir.

Güncel kayıtlarda farklı aktif madde grupları bulunmaktadır.

📊 Tablo

Aktif madde	Ticari ürün	Formülasyon	Doz	PHI
Etoxazole 110 g/L	ZUUM 10 SC	SC	35 ml/100 L	3 gün
Abamectin 18 g/L	AVIRMEC EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	PLAMEC 18	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	KİLLMEC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	ARVİLMEC EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	ABAMEC EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	AGRIMEC EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Spiromesifen 240 g/L	DOBERMAN 240 SC	SC	50 ml/da	3 gün
Spiromesifen 240 g/L	PAMPLON 240 SC	SC	50 ml/da	3 gün
Spiromesifen 240 g/L	ORENTAL	SC	50 ml/da	3 gün
Milbemectin 9,3 g/L	MILBEKNOCK EC	EC	100 ml/100 L	1 gün

---

🥒 Hıyarda Kırmızı Örümcek

Hıyar özellikle sera koşullarında akar açısından dikkatli takip edilmelidir.

Güncel kayıt örnekleri:

📊 Tablo

Aktif madde	Ticari ürün	Formülasyon	Doz	PHI
Etoxazole 110 g/L	KARZOLE 10 SC	SC	35 ml/100 L	3 gün
Etoxazole 110 g/L	DELOS	SC	35 ml/100 L	3 gün
Abamectin 18 g/L	ACS FOXDOR 18 EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	AVIRMEC EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	ABG MEK 1.8 EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	ALGAMEK 1.8 EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	ONCAMECTIN 1.8 EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	ARVİLMEC EC	EC	25 ml/100 L	10 gün
Abamectin 18 g/L	CONTEST	EC	25 ml/100 L	10 gün
Azadirachtin A 10 g/L	NEEMAZAL T/S	EC	500 ml/100 L	3 gün
Paecilomyces fumosoroseus	PRIORITY	SL	250 ml/da	—

Burada biyolojik/mikrobiyal seçeneklerin de bulunması, özellikle sera üretiminde entegre mücadele açısından önemlidir.

---

🍉 Karpuzda Kırmızı Örümcek

Karpuzda sıcak dönemlerde iki noktalı kırmızıörümcek popülasyonu hızlı yükselebilir.

Güncel BKÜ kayıtlarında örneğin DELOS, 110 g/L etoxazole içeren SC formülasyonda 25 ml/da doz ve 3 günlük PHI ile kayıtlıdır. Hedef dönem larva ve nimf olarak belirtilmiştir.

Karpuzda mücadelede özellikle:

• yaprak altlarının kontrolü,
• sıcaklık ve su stresi,
• erken popülasyon takibi,
• ilaçlama sonrası kontrol

önemlidir.

---

🍈 Kavunda Kırmızı Örümcek

Kavunda da sıcak ve kuru koşullar akar gelişimini destekleyebilir.

Özellikle bitkinin:

• alt yaprakları,
• yaprak alt yüzeyleri,
• sıcak bölgelerdeki yaprakları

düzenli kontrol edilmelidir.

Kavun, karpuz ve diğer kabakgillerde kullanılacak akar ilacı seçilirken ürün etiketindeki spesifik bitki ve zararlı kaydı esas alınmalıdır.

---

🍊 Turunçgillerde Kırmızı Örümcekler

Turunçgillerde tek bir akar türü söz konusu değildir.

Önemli türler arasında:

• turunçgil kırmızıörümceği,
• iki noktalı kırmızıörümcek,
• turunçgil pasböcüsü

bulunabilir.

Bu nedenle turunçgil bahçesinde meyvede bronzlaşma görüldüğünde doğrudan kırmızı örümcek ilacı seçilmemelidir.

---

🍊 Turunçgil Pasböcüsü

Turunçgil pasböcüsü:

** Phyllocoptruta oleivora **

özellikle meyve kabuğunda oluşturduğu renk değişiklikleri nedeniyle ekonomik öneme sahiptir.

🍊 Pasböcüsü için ruhsatlı kullanım örnekleri

📊 Tablo

Aktif madde	Ticari ürün	Formülasyon	Doz	Hedef dönem	PHI
Spirodiclofen 240 g/L	ACS IGUANA 240 SC	SC	20 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	14 gün
Spirodiclofen 240 g/L	SMACH	SC	20 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	14 gün
Spirodiclofen 240 g/L	TARAS SC 240	SC	20 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	14 gün
Spirodiclofen 240 g/L	BENİDOR M SC 240	SC	20 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	14 gün
Spirodiclofen 240 g/L	ARGEDOR SC 240	SC	20 ml/100 L	Yumurta, larva, nimf	14 gün

Turunçgil pasböcüsü için spirodiclofen kayıtlarında özellikle yumurta, larva ve nimf dönemlerinin hedeflendiği görülmektedir.

---

🍊 Turunçgillerde Mineral Yağlar

Turunçgil pasböcüsü mücadelesinde mineral yağ içeren ürünler de önemli bir seçenektir.

Örneğin güncel BKÜ kayıtlarında 700 g/L mineral yağ içeren ürünlerde 1500 ml/100 L su kullanım kayıtları bulunmaktadır.

Mineral yağlarda uygulama sırasında:

• sıcaklık,
• bitkinin su stresi,
• yağın başka ürünlerle karışabilirliği,
• uygulama aralığı,
• ürün etiketi

dikkatle değerlendirilmelidir.

---

🍊 Turunçgillerde Mücadelede Meyve Kalitesi Neden Önemlidir?

Turunçgillerde pasböcüsünün ekonomik zararı yalnızca verim miktarıyla ölçülmez.

Meyvenin:

kabuk rengi + yüzey görünümü + parlaklığı + pazar sınıfı

da ekonomik değeri belirler.

Bu nedenle pasböcüsü mücadelesinde özellikle meyve gelişiminin belirli dönemlerinde yapılan izleme büyük önem taşır.

---

🧪 Kırmızı Örümceklerde Başlıca Akarisit Grupları

Akar mücadelesinde farklı etki mekanizmalarına sahip aktif maddeler bulunmaktadır.

Ancak bu tablo genel aktif madde bilgisidir.

Bir aktif maddenin burada bulunması, o aktif maddenin Türkiye'deki bütün ürünlerde ve bütün bitkilerde ruhsatlı olduğu anlamına gelmez.

---

🔄 Akar Mücadelesinde IRAC ve Direnç Yönetimi

Kırmızı örümceklerde direnç gelişimi çok önemli bir konudur.

Özellikle aynı etki mekanizmasının:

• sürekli kullanılması,
• düşük doz uygulanması,
• kısa aralıklarla tekrarlanması,
• yalnızca ticari marka değiştirilmesi

direnç riskini artırabilir.

Örneğin:

Ürün A → aynı aktif madde

ardından

Ürün B → yine aynı aktif madde

şeklindeki uygulama gerçek bir rotasyon değildir.

Gerçek rotasyonda etki mekanizması dikkate alınmalıdır.

---

🧬 Aynı Aktif Maddeye Sahip Ticari Ürünler

Piyasada aynı aktif maddeyi taşıyan çok sayıda ürün bulunabilir.

Örneğin çilekte:

AVIRMEC + ALGAMEK + BIOK + MAKMEC + TORPEDO

gibi ürünlerin tümü 18 g/L abamectin içeriyorsa, bunları arka arkaya kullanmak farklı etki mekanizmaları arasında rotasyon anlamına gelmez.

Bu nedenle üretici açısından önemli olan:

marka → değil

aktif madde → etki mekanizması

olmalıdır.

---

🐞 Faydalı Akarların Korunması

Akar mücadelesinde faydalı organizmalar büyük önem taşır.

Özellikle predatör akarlar:

• Phytoseiulus spp.
• Neoseiulus spp.
• Typhlodromus spp.
• Euseius spp.

gibi gruplarla zararlı akarlar arasında doğal baskılama ilişkisi bulunabilir.

Bu nedenle gereksiz geniş spektrumlu ilaçlamalar, akar problemini uzun vadede daha da ağırlaştırabilir.

Turunçgil pasböcüsü için Bakanlığın mücadele dokümanlarında da faydalı akarların dikkate alınması özellikle önem taşımaktadır.

---

🌱 Kültürel Mücadele

Kimyasal mücadeleye geçmeden önce:

• bitki su stresi önlenmeli,
• aşırı azot uygulamasından kaçınılmalı,
• yabancı otlar kontrol edilmeli,
• bulaşık fide/fidan kullanılmamalı,
• sera hijyeni sağlanmalı,
• bitkiler düzenli izlenmeli,
• tozlu koşullar azaltılmalı,
• doğal düşmanlar korunmalıdır.

---

💧 Sulama ve Kırmızı Örümcek

Kırmızı örümcek mücadelesinde sulama doğrudan bir "ilaçlama yöntemi" değildir.

Ancak su stresindeki bitkilerde akar problemleri daha ağır hale gelebilir.

Bu nedenle:

düzenli sulama + uygun kök bölgesi nemi + dengeli gübreleme

bitkinin zararlı baskısına karşı dayanıklılığını destekler.

Aşırı sulamadan da kaçınılmalıdır.

---

🌿 Azotlu Gübreleme

Aşırı azotlu gübreleme sonucunda:

• fazla sürgün,
• yumuşak doku,
• dengesiz vegetatif gelişim

oluşabilir.

Bu nedenle gübreleme:

toprak analizi + yaprak analizi + ürün verim hedefi + gelişme dönemi

üzerinden yapılmalıdır.

---

🔍 Tarla ve Bahçede İzleme

Akar mücadelesinde gözlem rastgele yapılmamalıdır.

Özellikle:

🍎 Meyve bahçelerinde

• alt yapraklar,
• iç taç bölgesi,
• sıcak noktalar,
• yol kenarları,
• su stresi görülen ağaçlar

kontrol edilmelidir.

🍅 Seralarda

• giriş bölgeleri,
• sıcak köşeler,
• alt yapraklar,
• yaprak alt yüzeyleri,
• bitki sıralarının farklı bölümleri

kontrol edilmelidir.

🍓 Çilekte

özellikle yaprakların alt yüzeyleri ve yaşlı yapraklar dikkatle incelenmelidir.

---

🧪 İlaçlama Zamanlaması

Akar mücadelesinde "takvim geldi, ilaçlama yap" yaklaşımı yerine izleme esaslı mücadele tercih edilmelidir.

Çünkü:

erken müdahale → düşük popülasyon → daha kolay kontrol

iken,

geç müdahale → yüksek popülasyon → ağ oluşumu → daha zor kontrol

şeklinde bir durum ortaya çıkabilir.

---

⚠️ En Çok Yapılan Hatalar

Yanlış zararlıyı teşhis etmek

Pasböcüsünü kırmızı örümcek zannetmek veya domates pas akarını iki noktalı kırmızıörümcekle karıştırmak yanlış ürün seçimine neden olabilir.

Sadece marka değiştirmek

Aynı aktif maddeyi farklı marka altında kullanmak direnç rotasyonu değildir.

Çok yüksek doz kullanmak

Ruhsatlı dozun üzerine çıkmak doğru değildir.

Yaprak altlarını yeterince kaplamamak

Akarların önemli bölümü yaprak alt yüzeyinde bulunur.

Çok geç mücadeleye başlamak

Yoğun ağ oluşmuş popülasyonlarda kontrol daha zor olabilir.

Faydalıları öldürmek

Doğal düşmanların baskılanması daha sonraki dönemde akar patlamasına yol açabilir.

Ruhsatı kontrol etmemek

Bir ürünün "akar ilacı" olması her bitkide kullanılabileceği anlamına gelmez.

---

📋 Ruhsatlı Ürünlerde Neden Bitki Bazında Bakılmalı?

Aynı aktif madde farklı bitkilerde farklı:

• doz,
• hedef dönem,
• PHI,
• uygulama şekli,
• kullanım kısıtlaması

ile ruhsatlı olabilir.

Örneğin:

Çilek + etoxazole → 35 ml/100 L + 1 gün PHI

iken;

Bağ + etoxazole → 25 ml/100 L + 7 gün PHI

kaydına rastlanmaktadır.

Aynı aktif madde olmasına rağmen kullanım koşullarının aynı olmaması, ruhsatın neden ürün bazında okunması gerektiğini gösterir.

Benzer şekilde şeftalide spirodiclofen kaydı 25 ml/100 L ve 14 gün PHI iken, aynı aktif maddenin elmadaki kayıtları farklı olabilir.

---

🧭 Üretici İçin Doğru Mücadele Sırası

Akar mücadelesini şu sırayla değerlendirmek daha doğrudur:

Doğru teşhis

↓

Popülasyonun belirlenmesi

↓

Zararlı döneminin belirlenmesi

↓

Doğal düşmanların kontrolü

↓

Ekonomik zarar riskinin değerlendirilmesi

↓

Bitki ve zararlıya ruhsatlı ürünlerin belirlenmesi

↓

Aktif madde ve etki mekanizmasının seçilmesi

↓

Doğru doz ve iyi kaplama

↓

Farklı etki mekanizmasıyla rotasyon

↓

İlaçlama sonrası kontrol

---

🧪 Hangi Aktif Madde Hangi Dönemde Daha Önemli?

Akarisitlerin hedeflediği gelişme dönemi birbirinden farklı olabilir.

Bu nedenle yüksek oranda ergin akar bulunan bir tarlada yalnızca yumurta ve genç dönemlere etkili bir ürün seçmek her zaman yeterli olmayabilir.

---

🍓 Çilek – 🍇 Bağ – 🍎 Elma – 🍑 Şeftali Karşılaştırması

---

🍊 Pasböcüsü ile Kırmızı Örümcek Nasıl Ayırt Edilir?

Pratikte şu yaklaşım kullanılabilir:

Yapraklarda çok sayıda küçük sarı nokta + ağ

→ Kırmızı örümcek ihtimali

Domateste gövde ve yapraklarda bronzlaşma + çok küçük akar

→ Domates pas akarı ihtimali

Turunçgil meyvesinde pas rengi/bronzlaşma

→ Pasböcüsü ihtimali

Ancak kesin teşhis için gerektiğinde laboratuvar veya uzman desteği alınmalıdır.

---

🛑 İlaç Seçerken Sadece "Akar İlacı" Demek Yetmez

Doğru seçim şu şekilde yapılmalıdır:

Bitki

Zararlı türü

Zararlının gelişme dönemi

Ruhsat

Aktif madde

Etki mekanizması

Doz

PHI

birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin çilekte ruhsatlı olan bir ürünün bağda veya şeftalide otomatik olarak kullanılabileceği düşünülmemelidir.

---

📌 Ruhsat Bilgileri Hakkında Önemli Uyarı

Bitki koruma ürünlerinde ruhsatlar ve tavsiyeler zaman içinde değişebilir.

Bu nedenle burada verilen ticari ürünler ve dozlar güncel BKÜ veri tabanında doğrulanabilen kayıt örnekleridir.

Uygulama öncesinde mutlaka:

T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı + ürün etiketi

kontrol edilmelidir.

Özellikle geçici tavsiyeler, ruhsat değişiklikleri, kullanım iptalleri ve yeni ruhsatlar ayrıca değerlendirilmelidir.

---

🧾 Sonuç

Kırmızı örümcekler ve pasböcüsü, tarımsal üretimde küçücük olmalarına rağmen büyük ekonomik kayıplara neden olabilen önemli zararlılardır.

Ancak mücadelede en önemli konu doğru zararlıyı doğru teşhis etmektir.

Çünkü:

İki noktalı kırmızıörümcek → Tetranychus urticae

Avrupa kırmızıörümceği → Panonychus ulmi

Domates pas akarı → Aculops lycopersici

Turunçgil pasböcüsü → Phyllocoptruta oleivora

aynı zararlılar değildir.

Türkiye'deki üretim açısından özellikle:

🍓 çilek
🍇 bağ
🍎 elma
🍑 şeftali
🍅 domates
🌶️ biber
🍆 patlıcan
🥒 hıyar
🍉 karpuz
🍈 kavun
🍊 turunçgiller

dikkatle izlenmelidir.

Başarılı mücadele ise yalnızca güçlü bir akar öldürücü seçmekten geçmez.

Erken teşhis + düzenli izleme + doğru aktif madde + doğru hedef dönem + iyi kaplama + doğal düşmanların korunması + etki mekanizması rotasyonu

birlikte uygulanmalıdır.

---

❓ Sık Sorulan Sorular (SSS)