Mesut Tarım logosuMesutTarım
← Blog

Güve Çeşitleri, Zararları ve Mücadele Yöntemleri

Güve Çeşitleri, Zararları ve Mücadele Yöntemleri
📑 İçindekiler

Tarımda “güve” olarak adlandırılan zararlılar, özellikle meyve bahçeleri, bağlar, sebze üretim alanları ve depolanmış tarımsal ürünlerde önemli ekonomik kayıplara neden olabilen kelebeklerdir. Güvelerin verdiği zararın büyük bölümü ergin kelebeklerden değil, larva dönemindeki tırtıllardan kaynaklanır.

Bazı türler meyvenin içine girerek doğrudan ürün kaybına neden olurken, bazıları sürgün, tomurcuk, çiçek, yaprak veya salkımlarda beslenir. Bazı güveler ise hasat sonrasında kuru meyve ve depolanmış ürünlerde ciddi kalite kayıpları oluşturabilir.

Türkiye'de meyvecilik açısından öne çıkan güveler arasında elma içkurdu, şeftali güvesi, doğu meyve güvesi, salkım güvesi, harnup güvesi ve çeşitli yaprakbüken türleri bulunur.

Güve mücadelesinde başarılı sonuç almak için yalnızca ilaçlama yapmak yeterli değildir. Feromon tuzakları, fenolojik gözlemler, etkili sıcaklık toplamları, yumurta ve larva kontrolleri, biyoteknik mücadele, kültürel önlemler ve gerektiğinde ruhsatlı bitki koruma ürünlerinin doğru zamanda kullanılması birlikte değerlendirilmelidir.

🐛 Tarımda Önemli Güve Çeşitleri

Tarım alanlarında karşılaşılan güveler aynı zararı oluşturmaz. Türün biyolojisi, konukçu bitkisi, nesil sayısı, yumurtlama davranışı ve larvanın beslendiği bitki organı mücadele yöntemini doğrudan etkiler.

🍎 Elma İçkurdu

Bilimsel adı: Cydia pomonella

Elma içkurdu, başta elma olmak üzere armut, ayva ve ceviz gibi ürünlerde ekonomik açıdan önemli bir meyve zararlısıdır.

Larvalar yumurtadan çıktıktan sonra kısa süre içerisinde meyveye yönelir. Meyvenin içine giren larva, meyve eti ve çekirdek evi çevresinde galeriler oluşturur.

Zarar gören meyvelerde larvanın bıraktığı dışkı ve giriş deliği belirgin olabilir. İleri zarar meyvenin dökülmesine, çürümesine ve pazarlanabilirliğinin azalmasına neden olur.

Elma içkurdu mücadelesinde en önemli nokta, larvanın meyve içine girmesinden önce hedeflenmesidir.

Türkiye'deki güncel BKÜ kayıtlarında elma içkurdu için esfenvalerate, phosmet, lambda-cyhalothrin, alpha-cypermethrin, cypermethrin, indoxacarb ve başka birçok aktif madde grubu yer almaktadır.

Örneğin güncel kayıtlarda:

📊 Tablo
Ticari Ürün Aktif Madde Formülasyon Hedef Zararlı Doz PHI
HEKALFA 20 EC Esfenvalerate 200 g/L EC Elma içkurdu larvası 5 ml/100 L 7 gün
SUMİGOLD 20 EC Esfenvalerate 200 g/L EC Elma içkurdu larvası 5 ml/100 L 7 gün
TASMET 50 WP Phosmet %50 WP Elma içkurdu larvası 150 g/100 L 14 gün
EFDAL LAMTORİN 5 EC Lambda-cyhalothrin 50 g/L EC Elma içkurdu larvası 20 ml/100 L 3 gün
SAFA ALPAC 100 EC Alpha-cypermethrin 100 g/L EC Elma içkurdu larvası 20 ml/100 L 14 gün
ACME 150 SC Indoxacarb 150 g/L SC Elma içkurdu yumurta-larva 35 ml/100 L 14 gün
HEKALFA 20 EC
Aktif MaddeEsfenvalerate 200 g/L
FormülasyonEC
Hedef ZararlıElma içkurdu larvası
Doz5 ml/100 L
PHI7 gün
SUMİGOLD 20 EC
Aktif MaddeEsfenvalerate 200 g/L
FormülasyonEC
Hedef ZararlıElma içkurdu larvası
Doz5 ml/100 L
PHI7 gün
TASMET 50 WP
Aktif MaddePhosmet %50
FormülasyonWP
Hedef ZararlıElma içkurdu larvası
Doz150 g/100 L
PHI14 gün
EFDAL LAMTORİN 5 EC
Aktif MaddeLambda-cyhalothrin 50 g/L
FormülasyonEC
Hedef ZararlıElma içkurdu larvası
Doz20 ml/100 L
PHI3 gün
SAFA ALPAC 100 EC
Aktif MaddeAlpha-cypermethrin 100 g/L
FormülasyonEC
Hedef ZararlıElma içkurdu larvası
Doz20 ml/100 L
PHI14 gün
ACME 150 SC
Aktif MaddeIndoxacarb 150 g/L
FormülasyonSC
Hedef ZararlıElma içkurdu yumurta-larva
Doz35 ml/100 L
PHI14 gün

Bu tabloda yer alan dozlar yalnızca ilgili elma + elma içkurdu tavsiyeleri içindir; başka ürün veya başka güve türüne aktarılmamalıdır.

🍑 Şeftali Güvesi

Bilimsel adı: Anarsia lineatella

Şeftali güvesi özellikle şeftali ve nektarin üretiminde önemli bir zararlıdır. Ayrıca kayısı, zerdali, badem, erik ve bazı diğer sert çekirdekli meyvelerde de zarar oluşturabilir.

Şeftali güvesinin önemli özelliklerinden biri, hem sürgünlerde hem de meyvelerde zarar yapmasıdır.

İlk dönemlerde larvalar tomurcuk ve genç sürgünlerde beslenir. Daha sonra sürgün içine girerek kurumalara neden olabilir. Meyve döneminde ise larvalar meyvelere geçerek özellikle sap çevresi ve meyvenin temas bölgelerinden giriş yapabilir.

Zarar gören sürgünlerde ve meyvelerde zamk çıkışı görülebilir.

Şeftali güvesi ile Doğu Meyve Güvesi birbirine karıştırılmamalıdır. Tür teşhisi yapılmadan yalnızca “güve” adı üzerinden mücadele programı oluşturmak doğru değildir.

Güncel BKÜ kayıtlarında şeftali güvesine karşı farklı etken maddeler bulunmaktadır:

📊 Tablo
Ticari Ürün Aktif Madde Formülasyon Hedef Zararlı Doz PHI
TASMET 50 WP Phosmet %50 WP Şeftali güvesi larvası 150 g/100 L 14 gün
LARRES Spinosad 480 g/L SC Şeftali güvesi larvası 30 ml/100 L 14 gün
MENUET Spinosad 480 g/L SC Şeftali güvesi larvası 30 ml/100 L 14 gün
CORAGEN 20 SC Chlorantraniliprole 200 g/L SC Şeftali güvesi 20 ml/100 L 14 gün
TASMET 50 WP
Aktif MaddePhosmet %50
FormülasyonWP
Hedef ZararlıŞeftali güvesi larvası
Doz150 g/100 L
PHI14 gün
LARRES
Aktif MaddeSpinosad 480 g/L
FormülasyonSC
Hedef ZararlıŞeftali güvesi larvası
Doz30 ml/100 L
PHI14 gün
MENUET
Aktif MaddeSpinosad 480 g/L
FormülasyonSC
Hedef ZararlıŞeftali güvesi larvası
Doz30 ml/100 L
PHI14 gün
CORAGEN 20 SC
Aktif MaddeChlorantraniliprole 200 g/L
FormülasyonSC
Hedef ZararlıŞeftali güvesi
Doz20 ml/100 L
PHI14 gün

Şeftali güvesinin mücadelesinde özellikle genç sürgünlerin düzenli kontrol edilmesi, zarar görmüş sürgünlerin uzaklaştırılması ve meyveye giriş gerçekleşmeden mücadele zamanının belirlenmesi önemlidir.

🍑 Doğu Meyve Güvesi

Bilimsel adı: Grapholita molesta

Doğu meyve güvesi özellikle şeftali ve nektarinde önemli bir zararlıdır. Sert çekirdekli meyvelerde sürgün ve meyvelerde zarar meydana getirebilir.

Larvaların genç sürgünlere girmesi sürgün uçlarında solma ve kurumalara neden olabilir. Meyve döneminde ise larvalar meyve içerisine girerek doğrudan kalite kaybı oluşturur.

Doğu Meyve Güvesi ile Şeftali Güvesinin zarar şekilleri birbirine benzeyebildiği için zararlının doğru teşhisi önemlidir.

Türkiye'deki BKÜ kayıtlarında şeftalide Doğu Meyve Güvesine karşı cyantraniliprole içeren EXİREL 100 SE gibi bir seçenek bulunmaktadır.

📊 Tablo
Ticari Ürün Aktif Madde Formülasyon Hedef Zararlı Doz PHI
EXİREL 100 SE Cyantraniliprole 100 g/L SE Doğu Meyve Güvesi 60 ml/100 L 7 gün
EXİREL 100 SE
Aktif MaddeCyantraniliprole 100 g/L
FormülasyonSE
Hedef ZararlıDoğu Meyve Güvesi
Doz60 ml/100 L
PHI7 gün

Bu türde mücadele özellikle yumurtadan çıkan larvanın sürgüne veya meyveye girmesinden önce planlanmalıdır.

🍇 Salkım Güvesi

Bilimsel adı: Lobesia botrana

Salkım güvesi bağların en önemli zararlılarından biridir.

Birinci döl çoğunlukla çiçek ve çiçek salkımlarında zarar oluştururken sonraki döller koruk ve olgunlaşan tanelerde daha önemli hale gelir.

Larvanın meyve üzerinde oluşturduğu yaralar, doğrudan ürün kaybının yanı sıra Botrytis cinerea gibi sekonder hastalıkların gelişimini kolaylaştırabilir.

Salkım güvesi mücadelesinde feromon tuzakları ve tahmin-uyarı sistemleri önemli bir yere sahiptir.

Güncel BKÜ kayıtlarında bağda salkım güvesine karşı farklı etki mekanizmalarına sahip çok sayıda seçenek bulunmaktadır:

📊 Tablo
Ticari Ürün Aktif Madde Formülasyon Hedef Zararlı Doz PHI
OREAD Spinosad 480 g/L SC Salkım güvesi larvası 10 ml/100 L 7 gün
PERİTO 25 WG Spinetoram %25 WG Salkım güvesi yumurta-larva 20 g/100 L 7 gün
AWACANT Indoxacarb 150 g/L SC Salkım güvesi larvası 25 ml/100 L 3 gün sofralık / 10 gün şaraplık
CURDASON 150 SC Indoxacarb 150 g/L SC Salkım güvesi larvası 25 ml/100 L 3 gün sofralık / 10 gün şaraplık
DENTİS 25 EC Deltamethrin 25 g/L EC Salkım güvesi 30 ml/100 L 3 gün
ARİVO 25 EC Cypermethrin 250 g/L EC Salkım güvesi larvası 20 ml/100 L 7 gün
SUNALDA 50 EC Lambda-cyhalothrin 50 g/L EC Salkım güvesi larvası 20 ml/100 L 7 gün
DELFİN WG Bacillus thuringiensis var. kurstaki WG Salkım güvesi 75 g/100 L —
OREAD
Aktif MaddeSpinosad 480 g/L
FormülasyonSC
Hedef ZararlıSalkım güvesi larvası
Doz10 ml/100 L
PHI7 gün
PERİTO 25 WG
Aktif MaddeSpinetoram %25
FormülasyonWG
Hedef ZararlıSalkım güvesi yumurta-larva
Doz20 g/100 L
PHI7 gün
AWACANT
Aktif MaddeIndoxacarb 150 g/L
FormülasyonSC
Hedef ZararlıSalkım güvesi larvası
Doz25 ml/100 L
PHI3 gün sofralık / 10 gün şaraplık
CURDASON 150 SC
Aktif MaddeIndoxacarb 150 g/L
FormülasyonSC
Hedef ZararlıSalkım güvesi larvası
Doz25 ml/100 L
PHI3 gün sofralık / 10 gün şaraplık
DENTİS 25 EC
Aktif MaddeDeltamethrin 25 g/L
FormülasyonEC
Hedef ZararlıSalkım güvesi
Doz30 ml/100 L
PHI3 gün
ARİVO 25 EC
Aktif MaddeCypermethrin 250 g/L
FormülasyonEC
Hedef ZararlıSalkım güvesi larvası
Doz20 ml/100 L
PHI7 gün
SUNALDA 50 EC
Aktif MaddeLambda-cyhalothrin 50 g/L
FormülasyonEC
Hedef ZararlıSalkım güvesi larvası
Doz20 ml/100 L
PHI7 gün
DELFİN WG
Aktif MaddeBacillus thuringiensis var. kurstaki
FormülasyonWG
Hedef ZararlıSalkım güvesi
Doz75 g/100 L
PHI—

Bağ yaprağı tüketimi yapılan alanlarda bazı ürünlerin açık şekilde kullanılmaması gerektiği belirtilmektedir. Bu nedenle sofralık üzüm için uygun görünen bir ürün, yaprak hasadı yapılan bağda otomatik olarak uygun kabul edilmemelidir.

🍎 Yaprakbüken Güveler

Meyve bahçelerinde “yaprakbüken” adıyla bilinen çeşitli güve türleri bulunmaktadır.

Bu zararlılar özellikle elma, armut ve bazı diğer meyve ağaçlarında:

  • Yaprakları Birbirine Sarabilir.
  • Tomurcukları Zararlandırabilir.
  • Çiçekleri Tahrip Edebilir.
  • Genç Meyvelerde Beslenebilir.
  • Meyve Yüzeyinde Yaralar Oluşturabilir.
  • Sürgün Gelişimini Zayıflatabilir.

Yaprakbükenlerde larvaların yaprakları ipeksi ağlarla birleştirmesi tipik belirtilerden biridir.

Bu grup içinde farklı türler bulunduğundan mücadele kararı verilmeden önce zararlının türünün belirlenmesi önemlidir.

❤️ Harnup Güvesi

Bilimsel adı: Ectomyelois ceratoniae

Harnup güvesi yalnızca keçiboynuzuyla ilişkilendirilmemelidir. Nar başta olmak üzere bazı meyvelerde ve özellikle kuru veya depolanan ürünlerde de önem kazanabilir.

Nar üretiminde meyvenin iç kısmına ulaşan larvalar kalite kaybına neden olabilir.

Güncel BKÜ kayıtlarında nar üzerinde harnup güvesine karşı Bacillus thuringiensis içeren DİPEL DF ve emamectin benzoate içeren SURRENDER 5 SG gibi tavsiyeler yer almaktadır.

📊 Tablo
Ticari Ürün Aktif Madde Formülasyon Hedef Zararlı Doz PHI
DİPEL DF Bacillus thuringiensis var. kurstaki WG Harnup güvesi larvası 100 g/100 L Etiket/BKÜ
SURRENDER 5 SG Emamectin benzoate %5 SG Harnup güvesi larvası 30 g/100 L 28 gün
DİPEL DF
Aktif MaddeBacillus thuringiensis var. kurstaki
FormülasyonWG
Hedef ZararlıHarnup güvesi larvası
Doz100 g/100 L
PHIEtiket/BKÜ
SURRENDER 5 SG
Aktif MaddeEmamectin benzoate %5
FormülasyonSG
Hedef ZararlıHarnup güvesi larvası
Doz30 g/100 L
PHI28 gün

Bu türde meyvenin dışından yapılan uygulamanın zamanlaması özellikle önemlidir. Larva meyve içerisine girdikten sonra mücadele başarısı düşebilir.

🌰 Kuru Meyve ve Depo Güveleri

Tarla ve bahçe zararlısı güveler ile depolanmış ürünlerde görülen güveler aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Depolarda özellikle kuru meyve, kuru incir, üzüm, kuruyemiş, unlu ürünler ve çeşitli işlenmiş tarımsal ürünlerde farklı güve türleri görülebilir.

Bu grupta:

  • Kuru Meyve Güvesi
  • Hint Un Güvesi
  • Depo Güveleri
  • Çeşitli Pyralidae Türleri

önem kazanabilir.

Depo güvelerinde zarar çoğunlukla larva döneminde gerçekleşir. Üründe ağ oluşumu, dışkı, larva kalıntıları, topaklaşma ve kalite düşüşü görülebilir.

Depo mücadelesinde yalnızca böcek öldürücü uygulamak yeterli değildir. Depo temizliği, ürün giriş-çıkış kontrolü, sıcaklık ve nem yönetimi, bulaşık ürünlerin ayrılması ve uygun depolama koşulları birlikte uygulanmalıdır.

🔬 Güvelerin Yaşam Döngüsü

Güvelerde genel yaşam döngüsü:

Yumurta → Larva → Pupa → Ergin

şeklindedir.

Mücadele açısından en önemli dönem genellikle larva dönemidir.

Ancak larvanın meyve veya sürgün içerisine girmesinden sonra dışarıdan uygulanan ilaçların etkinliği azalabileceğinden yumurtlama ve yumurta açılımının takip edilmesi önemlidir.

Bu nedenle yalnızca “kelebek gördüm, ilaç atayım” yaklaşımı doğru değildir.

🥚 Yumurta Dönemi Neden Önemlidir?

Birçok güvede yumurtalar bitkinin farklı organlarına bırakılır.

Yumurta açılımının takip edilmesi:

  • İlk Larva Çıkışının Belirlenmesini
  • İlaçlama Zamanının Doğru Seçilmesini
  • Gereksiz Uygulamaların Azaltılmasını
  • Larvanın Meyveye Girmeden Hedeflenmesini
  • Mücadele Başarısının Artırılmasını

sağlar.

Özellikle elma içkurdu ve salkım güvesi gibi türlerde feromon tuzakları ile uçuş takibi, yumurta gelişimi ve fenolojik gözlemler birlikte değerlendirilebilir.

🦋 Ergin Güve ve Feromon Tuzakları

Ergin güvelerin izlenmesinde eşeysel çekici feromon tuzakları önemli bir araçtır.

Feromon tuzağındaki kelebek sayısının haftalık olarak takip edilmesi, zararlının uçuş döneminin belirlenmesine yardımcı olur.

Feromonlar yalnızca mücadele zamanını belirlemek için değil, bazı türlerde çiftleşmeyi engelleme amacıyla da kullanılabilir.

Elma içkurdu, Doğu Meyve Güvesi ve Salkım Güvesi gibi zararlılarda feromon temelli tahmin-uyarı ve çiftleşmeyi engelleme uygulamalarından yararlanılabilmektedir.

🌡️ Güve Gelişimini Etkileyen Faktörler

Güvelerin gelişimi sıcaklıkla yakından ilişkilidir.

Özellikle:

  • Sıcaklık
  • Bitki Fenolojisi
  • Nem
  • Yağış
  • Konukçu Bitkinin Gelişme Dönemi
  • Besin Kaynağının Bulunabilirliği
  • Bahçenin Mikrokliması

zararlının gelişme hızını etkiler.

Bu nedenle aynı güve türünde farklı bölgelerde ilk ergin çıkışı ve nesil zamanları aynı olmayabilir.

Bu durum Mersin, Adana ve Antalya gibi sıcak bölgeler ile İç Anadolu veya yüksek rakımlı üretim alanlarında özellikle önemlidir.

🌱 Güvelerin Bitkilerde Oluşturduğu Zararlar

Güve larvalarının zarar şekli türden türe değişir.

🍎 Meyve Zararı

Larva meyve içine girerek galeriler açabilir.

Bu durum:

  • Meyve Dökümüne
  • İç Çürüklüklere
  • Sekonder Hastalıklara
  • Pazar Değerinin Düşmesine
  • Depolama Kayıplarına

neden olabilir.

🌿 Sürgün Zararı

Özellikle şeftali güvesi ve Doğu Meyve Güvesi gibi türlerde genç sürgünler önemli zarar görebilir.

Sürgün içine giren larva, sürgün ucunun solmasına ve kurumasına neden olabilir.

🍇 Salkım Zararı

Salkım güvesinde çiçek, koruk ve tane dönemleri farklı derecelerde önem taşır.

Özellikle olgunlaşmaya başlayan tanelerde oluşan yaralar, gri küf gelişimini kolaylaştırabilir.

🔍 Güve Zararı Nasıl Anlaşılır?

Bahçede şu belirtiler görüldüğünde güve kontrolü yapılmalıdır:

  • Sürgün Uçlarında Ani Solma
  • Genç Sürgünlerde Galeri
  • Meyvede Giriş Deliği
  • Meyve İçinde Larva
  • Meyve İçinde Galeri
  • Larva Dışkısı
  • Meyvede Zamk Çıkışı
  • Yaprakların Birbirine Sarılması
  • Çiçek Salkımlarında Larva
  • Üzüm Tanelerinde Delik ve Çürüme
  • Meyvelerin Erken Dökülmesi

Ancak her delik veya kurtlanma güve anlamına gelmez.

Meyve sinekleri, bazı hortumlu böcekler ve diğer zararlılarla karıştırılabileceği için mümkünse larva veya ergin teşhisi yapılmalıdır.

🪤 Feromon Tuzakları ile İzleme

Feromon tuzaklarının en önemli kullanım amaçlarından biri zararlının uçuşunu izlemektir.

Tuzaklar:

  • İlk Ergin Çıkışını
  • Uçuş Yoğunluğunu
  • Uçuş Piklerini
  • Nesillerin Yaklaşık Zamanını
  • Mücadele Zamanlamasını

belirlemede kullanılabilir.

Ancak feromon tuzağında birkaç ergin yakalanması tek başına bütün bahçenin ilaçlanması gerektiği anlamına gelmez.

Tuzak verileri bitki fenolojisi, yumurta kontrolleri ve saha gözlemleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

🧬 Çiftleşmeyi Engelleme Yöntemi

Bazı güvelerde feromon yayıcılar kullanılarak ortamın zararlının eşeysel iletişimini bozacak şekilde feromonla doyurulması sağlanabilir.

Erkek bireylerin dişileri bulmasının zorlaştırılması sonucunda çiftleşme azalır ve sonraki nesillerde popülasyon baskılanabilir.

Bu yöntem özellikle elma içkurdu ve salkım güvesi gibi türlerde biyoteknik mücadele programlarının önemli parçalarından biridir.

🐞 Biyolojik Mücadele

Güve mücadelesinde doğal düşmanların korunması önemlidir.

Bunlar arasında:

  • Parazitoit Arılar
  • Yırtıcı Böcekler
  • Örümcekler
  • Kuşlar
  • Entomopatojen Mikroorganizmalar

bulunabilir.

Özellikle Bacillus thuringiensis içeren biyolojik preparatlar bazı güve larvalarına karşı kullanılabilir.

Ancak biyolojik preparatların başarısı larvanın yaşı, uygulama zamanı, sıcaklık, UV ışığı ve uygulama kalitesi gibi faktörlere bağlıdır.

🧪 Güvelerde Kimyasal Mücadele

Kimyasal mücadelede temel amaç, zararlının hassas dönemini doğru zamanda hedeflemektir.

Güvelerde kullanılabilen aktif maddeler tür ve ürüne göre değişebilir.

Önemli gruplar arasında:

  • Spinosad
  • Spinetoram
  • Emamectin Benzoate
  • Chlorantraniliprole
  • Cyantraniliprole
  • Indoxacarb
  • Methoxyfenozide
  • Diflubenzuron
  • Lufenuron
  • Esfenvalerate
  • Lambda-cyhalothrin
  • Alpha-cypermethrin
  • Cypermethrin
  • Deltamethrin
  • Phosmet
  • Malathion
  • Bacillus thuringiensis

gibi farklı etki mekanizmalarına sahip seçenekler bulunabilir.

Ancak bu liste “bütün bu aktif maddeler bütün güvelerde kullanılabilir” anlamına gelmez.

Ruhsat değerlendirmesi her zaman:

Bitki + Güve Türü + Aktif Madde + Ticari Ürün + Formülasyon + Doz + PHI

birlikte ele alınarak yapılmalıdır.

🔄 IRAC Grupları ve Direnç Yönetimi

Güve mücadelesinde aynı etki mekanizmasının tekrar tekrar kullanılması direnç gelişimini hızlandırabilir.

Örneğin farklı ticari isimler taşıyan iki ürün aynı IRAC grubunda bulunuyorsa bunların arka arkaya kullanılması gerçek anlamda direnç rotasyonu oluşturmayabilir.

Bu nedenle mücadele programında:

  • Aynı IRAC Grubu Arka Arkaya Kullanılmamalıdır.
  • Aynı Aktif Madde Sürekli Tekrarlanmamalıdır.
  • Gereksiz İlaçlama Yapılmamalıdır.
  • Feromon Tuzaklarından Yararlanılmalıdır.
  • Biyoteknik Mücadele Desteklenmelidir.
  • Biyolojik Mücadele Korunmalıdır.
  • Etiket Ve Güncel BKÜ Tavsiyeleri Dışına Çıkılmamalıdır.

🌿 Kültürel Mücadele

Güve popülasyonunu azaltmak için bahçe hijyeni önemlidir.

Uygulanabilecek önlemler:

  • Zararlı Sürgünleri Kesip Bahçeden Uzaklaştırmak.
  • Yere Dökülen Kurtlu Meyveleri Toplamak.
  • Bahçede Bulaşık Meyve Bırakmamak.
  • Budama Artıklarını Bahçede Bekletmemek.
  • Hasat Sonrası Bahçeyi Kontrol Etmek.
  • Depo Ve Ambalaj Alanlarını Temiz Tutmak.
  • Konukçu Bitkilerde Zararlı Takibini Birlikte Yapmak.
  • Bahçe İçinde Gereksiz Ve Yoğun Sürgün Oluşumunu Önlemek.

🪤 Tuzak Bantları ve Mekanik Mücadele

Bazı güvelerde gövde ve dallarda hareket eden larvaların yakalanması için oluklu mukavva veya uygun tuzak bantlarından yararlanılabilir.

Özellikle elma içkurdu gibi türlerde kışlamak üzere gövde ve kabuk aralarına yönelen larvaların yakalanması açısından bu yöntem yardımcı olabilir.

Tuzak bantları düzenli kontrol edilmeli ve yakalanan zararlılar bahçeye tekrar bırakılmamalıdır.

🌧️ İklim ve Güve Popülasyonu

Ilık kışlar ve uygun ilkbahar sıcaklıkları bazı güve türlerinin gelişimini hızlandırabilir.

Özellikle sıcak bölgelerde:

  • Ergin Uçuşları Daha Erken Başlayabilir.
  • Nesil Sayısı Artabilir.
  • Yumurtlama Dönemleri Daha Uzun Sürebilir.
  • Mücadele Penceresi Daha Erken Başlayabilir.

Bu nedenle sabit bir takvim yerine tuzak + sıcaklık + fenoloji + saha kontrolü birlikte değerlendirilmelidir.

🍎 Elma İçkurdunda Mücadele Takvimi

Kış Dönemi

Bahçe temizliği yapılır.

Gövde ve dallarda kışlayan zararlıların bulunduğu alanlar kontrol edilir.

İlkbahar

İlk ergin uçuşları feromon tuzaklarıyla takip edilir.

Fenolojik gelişme ile birlikte yumurta bırakma ve yumurta açılım dönemleri izlenir.

Meyve Dönemi

Larvaların meyveye girmesinden önce uygun mücadele zamanı belirlenir.

Yaz

İkinci ve varsa sonraki nesiller için tuzak ve saha kontrolleri sürdürülür.

Hasat Sonrası

Yere dökülen ve kurtlu meyveler bahçeden uzaklaştırılır.

🍑 Şeftali ve Doğu Meyve Güvesinde Mücadele Takvimi

Kış

Gövde, ana dallar ve özellikle 1–2 yaşlı dallar kontrol edilir.

İlkbahar

Tomurcuk ve genç sürgünler düzenli kontrol edilir.

Kuruyan sürgünler kesilerek uzaklaştırılır.

Meyve Tutumu

Feromon tuzakları ve saha kontrolleriyle ergin uçuşları izlenir.

Larvanın meyveye girmesinden önce mücadele zamanı belirlenir.

Hasat Sonrası

Yere dökülen ve zarar görmüş meyveler bahçeden uzaklaştırılır.

🍇 Salkım Güvesinde Mücadele Takvimi

İlkbahar

Bağ alanında feromon tuzakları kurulup ergin uçuşu izlenir.

Çiçeklenme

Birinci dölün çiçek salkımlarındaki zararı takip edilir.

Koruk Dönemi

İkinci döl açısından yumurta ve larva kontrolleri önem kazanır.

Olgunlaşma Dönemi

Tanelerde oluşan yaralar ve çürüklükler kontrol edilir.

Hasat Sonrası

Bağdaki bulaşıklık değerlendirilerek gelecek yılın mücadele programı hazırlanır.

⚠️ Güve Mücadelesinde En Sık Yapılan Hatalar

❌ Kelebek Görülür Görülmez İlaçlama Yapmak

Erginin görülmesi mücadele zamanının kesin olarak geldiği anlamına gelmez.

❌ Her Güveye Aynı İlacı Kullanmak

Şeftali güvesi, Doğu Meyve Güvesi ve Salkım Güvesi aynı tür değildir.

❌ Feromon Tuzaklarını Sadece İlaçlama İçin Kullanmak

Feromon tuzakları öncelikle popülasyonu ve uçuş dönemini takip etmek için kullanılabilir.

❌ Larva Meyvenin İçine Girdikten Sonra Mücadele Etmek

Birçok türde en başarılı dönem larvanın meyveye girişinden öncedir.

❌ Ticari İsme Bakarak Ürün Seçmek

Aynı veya farklı ticari isimlerin arkasında aynı aktif madde ve aynı IRAC grubu bulunabilir.

❌ PHI Süresini Dikkate Almamak

Son ilaçlama-hasat arası süre ürün ve bitki bazında değişebilir.

❌ Bağ Yaprağı Ruhsatını Kontrol Etmemek

Üzüm üretiminde yaprak hasadı yapılıyorsa ürün etiketindeki ilgili kullanım kısıtları ayrıca kontrol edilmelidir.

🧪 Güvelerde Aynı Aktif Madde Kullanımı

Aynı aktif maddenin farklı ticari ürünlerini arka arkaya kullanmak direnç yönetimi açısından güvenli bir rotasyon anlamına gelmez.

Örneğin iki farklı ticari ürünün aktif maddesi aynıysa, ticari isim farklı olsa bile zararlı aynı etki mekanizmasına maruz kalır.

Bu nedenle program hazırlanırken ticari isimden önce aktif madde ve IRAC grubu incelenmelidir.

🌱 Entegre Güve Mücadelesi

Başarılı bir güve mücadelesi şu sırayla planlanabilir:

İzleme → Teşhis → Popülasyon Değerlendirmesi → Fenoloji → Feromon Takibi → Kültürel Önlem → Biyoteknik Mücadele → Biyolojik Mücadele → Gerekirse Kimyasal Mücadele

Bu yaklaşım gereksiz ilaçlamaların azaltılmasına ve mücadele maliyetinin kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.

📊 Güveler Arasındaki Temel Farklar

📊 Tablo
Zararlı Önemli Ürün Başlıca Zarar Yeri Önemli Mücadele Aracı
Elma İçkurdu Elma, Armut, Ayva, Ceviz Meyve Feromon + Zamanlama
Şeftali Güvesi Şeftali, Nektarin, Kayısı Sürgün + Meyve İzleme + Zamanında Mücadele
Doğu Meyve Güvesi Şeftali, Nektarin Sürgün + Meyve Feromon + Fenoloji
Salkım Güvesi Üzüm Çiçek + Tane Feromon + Biyoteknik Mücadele
Harnup Güvesi Nar, Keçiboynuzu ve Bazı Ürünler Meyve İzleme + Biyolojik/Kimyasal Mücadele
Yaprakbükenler Elma, Armut ve Diğer Meyveler Yaprak + Tomurcuk + Meyve Saha Kontrolü
Depo Güveleri Kuru Meyve ve Depolanmış Ürünler Depolanmış Ürün Hijyen + Depo Yönetimi
Elma İçkurdu
Önemli ÜrünElma, Armut, Ayva, Ceviz
Başlıca Zarar YeriMeyve
Önemli Mücadele AracıFeromon + Zamanlama
Şeftali Güvesi
Önemli ÜrünŞeftali, Nektarin, Kayısı
Başlıca Zarar YeriSürgün + Meyve
Önemli Mücadele Aracıİzleme + Zamanında Mücadele
Doğu Meyve Güvesi
Önemli ÜrünŞeftali, Nektarin
Başlıca Zarar YeriSürgün + Meyve
Önemli Mücadele AracıFeromon + Fenoloji
Salkım Güvesi
Önemli ÜrünÜzüm
Başlıca Zarar YeriÇiçek + Tane
Önemli Mücadele AracıFeromon + Biyoteknik Mücadele
Harnup Güvesi
Önemli ÜrünNar, Keçiboynuzu ve Bazı Ürünler
Başlıca Zarar YeriMeyve
Önemli Mücadele Aracıİzleme + Biyolojik/Kimyasal Mücadele
Yaprakbükenler
Önemli ÜrünElma, Armut ve Diğer Meyveler
Başlıca Zarar YeriYaprak + Tomurcuk + Meyve
Önemli Mücadele AracıSaha Kontrolü
Depo Güveleri
Önemli ÜrünKuru Meyve ve Depolanmış Ürünler
Başlıca Zarar YeriDepolanmış Ürün
Önemli Mücadele AracıHijyen + Depo Yönetimi

🧑‍🌾 Mesut Tarım Açısından Güve Mücadelesinde En Doğru Yaklaşım

Meyve üretiminde güve mücadelesini yalnızca “hangi ilaç kullanılır?” sorusuna indirgemek doğru değildir.

Asıl başarı:

Hangi tür var? → Ne zaman uçuyor? → Ne zaman yumurta bırakıyor? → Yumurtalar ne zaman açılıyor? → Larva ne zaman hassas? → Larva meyveye ne zaman giriyor? → Popülasyon ekonomik açıdan önemli mi?

sorularının birlikte cevaplanmasıyla sağlanır.

Özellikle meyve bahçelerinde feromon tuzakları ve düzenli saha kontrolleri, kimyasal mücadele kararının temelini oluşturmalıdır.

📅 Genel Yıllık Güve Mücadele Takvimi

Dönem Yapılacak Kontrol
Kış Kışlayan larva, pupa, dal ve gövde kontrolleri
İlkbahar Başlangıcı Feromon tuzaklarının hazırlanması
İlk Ergin Uçuşu Tuzakların düzenli kontrolü
Tomurcuk Dönemi Sürgün ve tomurcuklarda larva kontrolü
Çiçeklenme Özellikle salkım ve çiçek zararının izlenmesi
Meyve Tutumu Yumurtlama ve larva çıkışının takibi
Meyve Gelişimi Meyveye giriş öncesi kritik mücadele dönemi
Yaz Yeni nesillerin ve tuzak yoğunluğunun takibi
Hasat PHI ve kalıntı kurallarına dikkat edilmesi
Hasat Sonrası Kurtlu meyvelerin uzaklaştırılması ve bahçe temizliği
Kış
Yapılacak KontrolKışlayan larva, pupa, dal ve gövde kontrolleri
İlkbahar Başlangıcı
Yapılacak KontrolFeromon tuzaklarının hazırlanması
İlk Ergin Uçuşu
Yapılacak KontrolTuzakların düzenli kontrolü
Tomurcuk Dönemi
Yapılacak KontrolSürgün ve tomurcuklarda larva kontrolü
Çiçeklenme
Yapılacak KontrolÖzellikle salkım ve çiçek zararının izlenmesi
Meyve Tutumu
Yapılacak KontrolYumurtlama ve larva çıkışının takibi
Meyve Gelişimi
Yapılacak KontrolMeyveye giriş öncesi kritik mücadele dönemi
Yaz
Yapılacak KontrolYeni nesillerin ve tuzak yoğunluğunun takibi
Hasat
Yapılacak KontrolPHI ve kalıntı kurallarına dikkat edilmesi
Hasat Sonrası
Yapılacak KontrolKurtlu meyvelerin uzaklaştırılması ve bahçe temizliği

📝 Sonuç

Tarımda güveler tek bir zararlı grubu gibi değerlendirilmemelidir. Elma içkurdu, şeftali güvesi, Doğu Meyve Güvesi, salkım güvesi, harnup güvesi ve yaprakbükenler farklı biyolojik özelliklere ve farklı mücadele zamanlarına sahiptir.

Meyve üretiminde en önemli nokta, larvanın zarar oluşturduğu organı ve gelişme dönemini doğru belirlemektir.

Güve mücadelesinde en güçlü sonuç; feromon tuzakları, düzenli arazi kontrolleri, fenolojik takip, kültürel önlemler, biyoteknik ve biyolojik mücadele ile gerektiğinde doğru ruhsatlı bitki koruma ürününün doğru zamanda kullanılmasıyla elde edilir.

Özellikle kimyasal mücadelede yalnızca aktif madde adına bakılmamalı; ürünün ilgili bitkide ilgili güve türüne karşı güncel ruhsatı, formülasyonu, dozu ve son ilaçlama-hasat arası süresi mutlaka kontrol edilmelidir.

❓ Sık Sorulan Sorular (SSS)

Güveler bitkilere nasıl zarar verir?
Güvelerin esas zararı larva dönemindedir. Larvalar meyve, sürgün, yaprak, çiçek veya salkımlarda beslenebilir.
Her güve için aynı ilaç kullanılabilir mi?
Hayır. Ruhsatlar bitki ve zararlı organizma bazında değerlendirilmelidir.
Elma içkurdu ile şeftali güvesi aynı mıdır?
Hayır. Farklı türlerdir ve yaşam döngüleri ile zarar şekilleri farklıdır.
Güve mücadelesinde feromon tuzağı neden kullanılır?
Ergin uçuşunu ve popülasyon hareketini izlemek, mücadele zamanını belirlemek ve bazı türlerde çiftleşmeyi engellemek için kullanılabilir.
Feromon tuzağında güve yakalanması ilaçlama yapılacağı anlamına gelir mi?
Tek başına yeterli değildir. Tuzak verileri fenoloji, yumurta-larva kontrolleri ve ekonomik zarar değerlendirmesiyle birlikte ele alınmalıdır.
Güve larvası meyvenin içine girdikten sonra ilaç etkili olur mu?
Birçok türde larvanın meyveye girmesinden önce mücadele daha başarılıdır. Bu nedenle yumurta açılımı ve larva çıkışı takip edilmelidir.
Salkım güvesi hangi üründe önemlidir?
Özellikle bağlarda ve üzüm üretiminde önemli bir zararlıdır.
Şeftali güvesi sadece şeftalide mi görülür?
Hayır. Nektarin, kayısı, zerdali, badem, erik ve bazı diğer konukçu bitkilerde de görülebilir.
Doğu Meyve Güvesi ile Şeftali Güvesi aynı mıdır?
Hayır. İki farklı zararlıdır ve doğru tür teşhisi mücadele programı açısından önemlidir.
Güvelerde biyolojik mücadele yapılabilir mi?
Evet. Doğal düşmanların korunmasının yanı sıra bazı güve türlerinde Bacillus thuringiensis gibi biyolojik preparatlardan yararlanılabilir.
Aynı aktif maddenin farklı ticari ürünleri rotasyon sayılır mı?
Hayır. Aktif madde ve etki mekanizması aynıysa ticari isim farklı olsa bile gerçek bir direnç rotasyonu oluşmaz.
Güve mücadelesinde kültürel önlemler önemli midir?
Evet. Bulaşık meyvelerin uzaklaştırılması, zarar gören sürgünlerin temizlenmesi, bahçe hijyeni ve konukçu bitkilerin kontrolü popülasyonun azaltılmasına yardımcı olur.
Depo güveleri ile meyve bahçesi güveleri aynı şekilde mi kontrol edilir?
Hayır. Depo güvelerinde depo hijyeni, bulaşık ürün yönetimi, depolama koşulları ve gerektiğinde uygun depo uygulamaları ön plana çıkar.
Güve ilaçlarında PHI neden önemlidir?
Son ilaçlama ile hasat arasındaki sürenin ürün bazında doğru uygulanması gıda güvenliği açısından zorunludur.
Güve mücadelesinde en doğru zaman ne zamandır?
Tür ve ürüne göre değişir. Genel olarak ergin uçuşu, yumurta açılımı ve larvanın hassas olduğu dönem takip edilerek karar verilmelidir.
Güve mücadelesinde sadece ilaçlama yeterli midir?
Hayır. En başarılı yaklaşım izleme, kültürel, biyoteknik, biyolojik ve gerektiğinde kimyasal mücadeleyi birlikte değerlendiren entegre mücadeledir.
MK

Hazırlayan

Mesut Kılınç

Ziraat Mühendisi · Meyve Çeşitleri Uzmanı

Çukurova Üniversitesi Ziraat Mühendisliği mezunu. Meyve çeşitleri ve yetiştiriciliğinde 18 yıllık saha deneyimi.

Uzman profili →