Mandalina Yetiştiriciliği: Çeşitleri, Bakımı ve Verimi

📑 İçindekiler

Türkiye'de Mandalina Çeşitleri, Bölgelere Göre Üretim, Mersin ve Adana Mandalinacılığı, Hasat Zamanları ve Modern Yetiştiricilik Rehberi

Mandalina, Türkiye'nin en önemli turunçgil türlerinden biridir. Kolay soyulması, aromatik yapısı, farklı dönemlerde olgunlaşan çok sayıda çeşidinin bulunması, sofralık tüketimdeki yüksek talebi ve ihracat potansiyeli nedeniyle ticari açıdan önemli bir meyve türüdür.

Türkiye'de mandalina yetiştiriciliğinin büyük bölümü Akdeniz kıyı kuşağında yapılırken Ege Bölgesi de önemli bir üretim merkezidir. Sıcaklık koşullarının uygun olduğu bazı Marmara ve Karadeniz mikroklimalarında da daha sınırlı üretim görülebilir.

Türkiye mandalina üretiminde tek bir çeşit hakim değildir. Özellikle:

🍊 Satsuma grubu

🍊 Klemantin grubu

🍊 W. Murcott

🍊 Nova

🍊 Fremont

🍊 Robinson

🍊 Minneola

🍊 Ortanique

🍊 Mandora

gibi çeşit ve mandalina benzeri hibritler farklı hasat dönemlerini doldurur.

Son yıllarda Türkiye'deki ıslah çalışmalarının da etkisiyle Aladen ve Alarin gibi yeni mandarin çeşitleri ticari çeşit portföyüne dahil olmuştur.

---

1. 🍊 Mandalina Nedir? Botanik Özellikleri

Bilimsel adı: Citrus reticulata Blanco
Familya: Rutaceae
Cins: Citrus

Mandalina, turunçgiller içerisinde yer alan, subtropik koşullarda yetişen çok yıllık bir meyve türüdür.

Mandalina ağacı;

• herdem yeşil,
• çok yıllık,
• odunsu,
• uygun koşullarda geniş taç oluşturan,
• aromatik yapraklara sahip

bir bitkidir.

Meyveler çeşide göre:

• yuvarlak,
• basık,
• hafif oval,
• boyunlu

şekillerde olabilir.

Kabuk rengi ise yeşilden sarı-turuncuya, açık turuncudan koyu turuncuya kadar değişebilir.

Mandalinanın ticari avantajları

• kolay soyulması,
• hoş aroma,
• tatlı-ekşi dengenin iyi olması,
• farklı olgunlaşma dönemleri,
• çekirdeksiz çeşitlerin bulunması,
• taze tüketimde yüksek talep,
• ihracata uygun çeşitlerin bulunması.

Mandalinada ticari başarı yalnızca meyve kalitesine bağlı değildir.

Çeşit + anaç + bölge + sulama + besleme + taç yönetimi + hastalık ve zararlı kontrolü + hasat zamanı

birlikte değerlendirilmelidir.

---

2. 🇹🇷 Türkiye'de Mandalina Yetiştiriciliği

Türkiye mandalina üretiminin büyük bölümü Akdeniz Bölgesi'nde gerçekleştirilir.

Üretimde özellikle:

• Adana,
• Hatay,
• Mersin,
• İzmir,
• Aydın

öne çıkmaktadır.

📊 Türkiye'de mandalina üretiminin görünümü

Türkiye'de 2024 yılında mandalina üretimi yaklaşık 1,99 milyon ton düzeyinde gerçekleşmiştir.

2025 yılında ise mandalina üretimi bir önceki yıla göre yaklaşık %5,8 artmıştır. 2026 üretimi ise sezonun tamamlanmasına bağlı olarak kesinleşecektir.

2024 yılında önemli üretim merkezleri

Bu dağılım Türkiye mandalina üretiminin büyük ölçüde Doğu Akdeniz ve Ege kıyılarında yoğunlaştığını göstermektedir.

Mandalina üretiminin yanında Türkiye'de farklı hasat dönemlerine sahip çeşitlerin bulunması, ürünün pazara çıkış süresini genişletmektedir.

---

3. 🧬 Mandalinanın İçindeki Vitaminler, Mineraller, Kullanım Alanları ve Nasıl Tüketilir?

Mandalina, özellikle C vitamini başta olmak üzere çeşitli vitamin, mineral, organik asit, karotenoid ve polifenolik bileşikleri içeren turunçgil meyvelerindendir.

Mandalinada öne çıkan bileşenler

Mandalinanın besin bileşimi;

• çeşide,
• olgunluk derecesine,
• yetiştirme koşullarına,
• hasat zamanına,
• depolama süresine

göre değişebilir.

🍊 Mandalina nasıl tüketilir?

En yaygın kullanım şekli taze tüketimdir.

Bunun yanında:

• mandalina suyu,
• meyve salatası,
• reçel,
• marmelat,
• tatlı,
• şekerleme,
• kabuk yağı,
• aroma ürünleri

için de değerlendirilebilir.

Mandalina kabuğundaki uçucu yağlar özellikle gıda ve aroma sanayisinde değerlendirilebilmektedir.

---

4. 🗺️ Bölgelere Göre Türkiye'de Mandalina Çeşitleri ve Yetiştiriciliği

Türkiye mandalina yetiştiriciliğinde bölgesel dağılım çok belirgindir.

🌊 Akdeniz Bölgesi

Türkiye mandalina üretiminin merkezidir.

Öne çıkan iller:

• Adana,
• Hatay,
• Mersin,
• Osmaniye,
• Antalya'nın uygun kıyı alanları.

Adana

Türkiye mandalina üretiminde en büyük paya sahip ildir.

Özellikle Çukurova'nın sıcak ve sulanabilir tarım alanları mandalina üretimi için uygundur.

Satsuma başta olmak üzere çeşitli mandalina grupları yetiştirilebilir.

Hatay

Türkiye'nin ikinci büyük mandalina üretim merkezlerinden biridir.

Özellikle kıyı kuşağı ve uygun mikroklimalar üretim açısından avantajlıdır.

Satsuma ve farklı mandarin grupları önemlidir.

Mersin

Mandalina üretiminde Türkiye'nin en önemli merkezlerinden biridir.

Özellikle:

• Tarsus,
• Erdemli,
• Silifke,
• Anamur,
• çevredeki kıyı mikroklimaları

farklı mandalina çeşitleri açısından değerlidir.

Mersin'de üretimin önemli bölümü Satsuma grubu olmakla birlikte W. Murcott, Nova, Klemantin ve farklı erkenci/geççi tipler de değerlendirilmektedir.

🌅 Ege Bölgesi

Özellikle:

• İzmir,
• Aydın,
• Muğla'nın uygun kıyı alanları

mandalina üretiminde önem taşır.

İzmir

İzmir mandalinası bölgesel ve ticari açıdan önemlidir.

Özellikle:

• Gümüldür,
• Seferihisar,
• çevre ilçeler

Satsuma grubu mandalinalarla öne çıkar.

Aydın

Kıyı mikroklimalarında mandalina üretimi yapılabilir.

🌿 Marmara Bölgesi

Mandalina üretimi çok daha sınırlıdır.

Balıkesir ve bazı kıyı mikroklimalarında üretim yapılabilir.

Kış soğukları nedeniyle çeşit ve bahçe yeri seçimi önemlidir.

🌧️ Karadeniz Bölgesi

Karadeniz'de ticari üretim Akdeniz kadar geniş değildir.

Ancak:

• Ordu,
• Giresun,
• Artvin,
• Rize,
• Trabzon

gibi ılıman kıyı mikroklimalarında turunçgil yetiştiriciliğinin bazı örnekleri bulunabilir.

Yüksek yağış ve nem nedeniyle hastalık yönetimi önem kazanır.

Bölgesel üretim yaklaşımı

---

5. 🍊 Türkiye'de Yetiştirilen Mandalina Çeşitleri

Türkiye'deki mandalina çeşitlerini yalnızca tek bir tür altında değerlendirmek doğru değildir.

Bazı çeşitler doğrudan mandalina grubunda bulunurken bazıları mandalina kökenli tangor veya tangelo hibritleri olarak sınıflandırılır ancak ticari olarak mandalina grubuyla birlikte değerlendirilir.

---

🍊 SATSUMA GRUBU

Satsuma grubu Türkiye'de mandalina üretiminin en önemli çeşit grubudur.

Başlıca tipler:

• Owari Satsuma
• Okitsu Wase
• Miho Wase
• Dobashi Beni

⭐ Owari Satsuma

Türkiye'nin en önemli mandalina tiplerinden biridir.

Özellikleri:

• çoğunlukla çekirdeksiz,
• kolay soyulan,
• sulu,
• aromalı,
• turuncu renkli,
• sofralık kullanıma uygun.

Hasat dönemi: Genel olarak ekim-kasım döneminden başlayarak bölgeye göre devam eder.

Mersin ve Doğu Akdeniz'de önemli ticari değere sahiptir.

🌱 Owari Satsuma'da dikkat edilmesi gerekenler

• Meyve yükü aşırı artırılmamalıdır.
• Yaz döneminde su stresi önlenmelidir.
• Aşırı azot uygulamasından kaçınılmalıdır.
• Hasat geciktirilirse kabuk kalitesi ve meyve tutunması takip edilmelidir.

---

⭐ Okitsu Wase

Satsuma grubunda erkenciliğiyle öne çıkar.

Özellikleri:

• erkenci,
• kolay soyulabilir,
• çoğunlukla çekirdeksiz,
• sofralık kaliteye uygun.

Genel dönem: Eylül sonu-ekim.

Uygun üretim yaklaşımı

Erkenci çeşit olduğu için sıcak Akdeniz bölgelerinde büyük avantaj sağlayabilir.

Ancak erken hasat hedeflendiğinde:

• meyvenin iç olgunluğu,
• şeker/asit dengesi,
• kabuk rengi

birlikte değerlendirilmelidir.

---

⭐ Miho Wase

Erkenci Satsuma tiplerinden biridir.

Özellikleri:

• erken olgunlaşma,
• kolay soyulma,
• sofralık kullanım,
• çoğunlukla çekirdeksiz yapı.

Akdeniz'de erkenci pazar hedefleyen üretim sistemlerinde değerlendirilebilir.

---

⭐ Dobashi Beni

Erkenci Satsuma grubundadır.

Özellikle sıcak bölgelerde sezonu erkene çekmek amacıyla değerlendirilebilir.

Mersin'de bu çeşit için resmi kesim ve ihracat tarihlerinin ayrıca belirlenmiş olması, çeşidin ticari üretimdeki önemini göstermektedir.

---

🍊 KLEMANTİN GRUBU

⭐ Klemantin

Klemantin grubu:

• aromalı,
• kolay soyulabilir,
• sofralık değeri yüksek,
• küçük ve orta büyüklükte meyveli

çeşitlerden oluşur.

Dikkat edilmesi gereken önemli nokta

Klemantinlerde uygun koşullarda yabancı tozlanma çekirdek sayısını artırabilir.

Bu nedenle çekirdeksiz veya düşük çekirdekli ürün hedefleyen bahçelerde çeşit komşuluğu ve polen kaynağı dikkate alınmalıdır.

---

🍊 W. MURCOTT

W. Murcott, ticari mandalina üretiminde son yıllarda önem kazanan mandalina kökenli bir hibrittir.

Özellikleri:

• koyu turuncu renk,
• yüksek meyve kalitesi,
• aromalı,
• sulu,
• kolay soyulabilir,
• geç sezon avantajı.

Genel hasat dönemi: Aralık-şubat.

W. Murcott'ta dikkat

Üretimde:

• meyve yükü,
• dal taşıma kapasitesi,
• su dengesi,
• renk gelişimi,
• çekirdeklenme durumu

takip edilmelidir.

Özellikle farklı narenciye çeşitleriyle birlikte yapılan bahçe planlamasında tozlanma ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

---

🍊 NOVA

Nova, Klemantin ile Orlando tangelo grubunun melezinden elde edilmiş bir mandalina tipidir.

Özellikleri:

• parlak turuncu,
• hafif basık,
• aromalı,
• sulu,
• yüksek meyve kalitesi,
• güçlü renk gelişimi.

Genellikle kasım-aralık döneminde olgunlaşır.

Nova yetiştiriciliğinde

• aşırı meyve yüküne izin verilmemeli,
• taç içi ışık dağılımı korunmalı,
• yaz su stresi önlenmeli,
• hedef pazarın istediği kalibreye göre meyve yükü yönetilmelidir.

Nova'nın çekirdeklenmesi, bahçedeki diğer çeşitlerle tozlanma ilişkisine göre değişebileceğinden bahçe planlaması önemlidir.

---

🍊 FREMONT

Fremont, Klemantin ile Ponkan kökenli bir hibrittir.

Özellikleri:

• kırmızımsı-turuncu kabuk,
• parlak görünüm,
• aromalı yapı,
• taşımaya uygunluk,
• orta erkenci olgunlaşma.

Genel hasat dönemi:

Aralık-ocak.

Önemli nokta

Fremont periyodisiteye eğilim gösterebilir.

Bir yıl aşırı meyve yüklenmesi:

• küçük meyve,
• sonraki yıl verim düşüşü

oluşturabileceğinden meyve yükünün dengelenmesi önemlidir.

---

🍊 ROBINSON

Robinson, erkenci ve aromatik mandalina grupları arasında yer alır.

Özellikleri:

• turuncu renk,
• aromalı meyve,
• kolay soyulma,
• erken/orta dönem pazarlama avantajı.

Yeni materyallerle ilişkisi

Alata'da yürütülen ıslah çalışmalarında Robinson'un kabuk soyulma ve çekirdek özelliklerini iyileştirmeye yönelik yeni adaylar üzerinde çalışmalar yapılmıştır.

Bu durum modern çeşit geliştirme çalışmalarının yönünü de göstermektedir.

---

🍊 MINNEOLA

Minneola teknik olarak bir tangelo hibriti olarak değerlendirilir.

Duncan altıntopu ile Dancy mandalinası kökenli bir melezdir.

Özellikleri:

• koyu turuncu,
• belirgin boyunlu meyve,
• aromalı,
• sulu,
• taşıma ve depolamaya uygun.

Genellikle geç dönemde olgunlaşır.

Minneola'da dikkat

• düzenli sulama,
• dengeli besleme,
• meyve yükünün yönetimi,
• hasat olgunluğunun iyi belirlenmesi

önemlidir.

---

🍊 ORTANIQUE

Ortanique, mandalina ve portakal karakterlerinin birlikte görüldüğü bir tangor grubudur.

Özellikleri:

• aromalı,
• sulu,
• sıkı kabuk yapısı,
• geççi karakter,
• uzun pazarlama dönemi.

Özellikle sezonu uzatmak isteyen turunçgil bahçelerinde değerlendirilebilir.

---

🍊 MANDORA

Mandora da mandalina-portakal karakterleri taşıyan hibrit gruplardan biridir.

Geç dönemde pazara ürün sunma açısından değerlendirilebilir.

Bahçe planlamasında erken çeşitlerle birlikte kullanılması, hasat sezonunun yayılmasına katkı sağlayabilir.

---

🇹🇷 YENİ TÜRK MANDARİN ÇEŞİTLERİ

Türkiye'nin turunçgil ıslah çalışmalarında son yıllarda önemli gelişmeler bulunmaktadır.

⭐ ALARİN®

Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü'nün mandarin ıslah programından geliştirilmiştir.

Klemantin × Kara melezidir.

Öne çıkan özellikleri:

• iri meyve,
• parlak turuncu kabuk,
• kolay soyulma,
• sulu meyve,
• yüksek kalite,
• düşük çekirdek sayısı,
• uzun ağaç üzeri dayanımı.

Erdemli koşullarında hasat başlangıcı aralık başı olup, uygun koşullarda kalite özelliklerini kaybetmeden mart ortalarına kadar ağaç üzerinde kalabilmesi önemli bir avantajdır.

Üretimde dikkat

Bu özellik, çeşidi özellikle:

• geç sezon,
• kontrollü hasat,
• pazarın uygun dönemini bekleme

stratejileri açısından değerli hale getirebilir.

---

⭐ ALADEN®

Klemantin × Minneola melezidir.

Özellikleri:

• çekirdeksiz,
• orta büyüklükte,
• koyu kırmızı-turuncu kabuk,
• kolay soyulma,
• yüksek aroma,
• sulu yapı.

Olgunlaşma dönemi genel olarak ocak ayıdır.

Çekirdeksiz yapısı nedeniyle özellikle çekirdeksiz ürün talebi bulunan pazarlarda alternatif olarak değerlendirilebilir.

---

🔬 A231, Y292 VE AY33 ÇEŞİT ADAYLARI

Alata'da yürütülen çalışmalarda henüz ticari tescil süreci tamamlanmamış bazı mandarin adayları da tanıtılmıştır.

A231

Çekirdeksiz Nova karakterine yaklaşan bir adaydır.

Öne çıkan hedefleri:

• çekirdeksizlik,
• turuncu-koyu renk,
• aroma,
• kolay pazarlanabilir meyve.

Y292

Robinson karakterindeki bazı sorunları azaltmaya yönelik adaydır.

Özellikle:

• kolay soyulma,
• koyu renk,
• çekirdeksizlik

hedeflenmiştir.

AY33

Daha çok süs amaçlı değerlendirilebilecek, küçük ve koyu turuncu meyveli bir mandarin adayıdır.

Bu materyaller tescilli ticari çeşitlerle aynı statüde değerlendirilmemelidir.

---

🌿 TÜRKİYE'DEKİ YEREL MANDALİNA KİMLİKLERİ

Bazı mandalinalar doğrudan ayrı bir botanik türden ziyade bölgesel üretim kimliği kazanmıştır.

🍊 Gümüldür Mandalinası

İzmir'in önemli mandalina üretim kimliklerinden biridir.

Satsuma grubu ile ilişkilendirilen bölgesel üretim karakteri taşır.

🍊 Seferihisar Mandalinası

İzmir bölgesinin önemli mandalina kimliklerinden biridir.

🍊 Havran Mandalinası

Balıkesir yöresiyle ilişkilendirilen bölgesel mandalina ürünüdür.

Bu tür yerel adlandırmalarda coğrafi işaret/yerel üretim kimliği ile gerçek botanik çeşit adını birbirinden ayırmak önemlidir.

---

6. 🌡️ İklim ve Sıcaklık İstekleri

Mandalina, turunçgiller içerisinde soğuğa görece daha dayanıklı gruplardan biri olmakla birlikte ticari üretimde don riski olmayan veya düşük olan subtropik alanları tercih eder.

Mandalina yetiştiriciliğinde:

☀️ güneşlenme
🌡️ sıcaklık
💧 yeterli su
🌬️ hava hareketi
🌱 iyi drenaj

önemlidir.

Mandalinanın gelişme döneminde yeterli sıcaklık bulunması meyve iriliği ve olgunlaşma açısından önemlidir.

Aşırı sıcaklık ise özellikle Akdeniz'de:

• yaprak su kaybı,
• güneş yanıklığı,
• meyve kalibrasyonunda düşüş,
• renklenme sorunları

oluşturabilir.

Bölgesel fark

Akdeniz kıyılarında:

erkenci + sıcaklık avantajı

öne çıkarken;

Ege'nin bazı bölgelerinde:

ılıman kış + Satsuma kalitesi

öne çıkabilir.

---

7. ❄️ İlkbahar Geç Donlarına Hassasiyet

Mandalina diğer bazı turunçgillere göre daha dayanıklı olsa da genç sürgünler ve çiçekler düşük sıcaklıklardan zarar görebilir.

Özellikle:

• genç bahçeler,
• düşük rakımlı fakat soğuk hava biriken çukur alanlar,
• açık ve rüzgara maruz alanlar

riskli olabilir.

Don riskini azaltmak için

• bahçe yeri doğru seçilmeli,
• soğuk hava birikimi dikkate alınmalı,
• rüzgar koşulları değerlendirilmelidir,
• genç bahçelerde gerektiğinde koruyucu sistemler kullanılmalıdır,
• don öncesi sulama planı bölge koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Yeni bahçe kurulmadan önce bölgenin geçmiş don kayıtları mutlaka incelenmelidir.

---

8. 🌱 Toprak İstekleri ve pH

Mandalina kök sisteminin sağlıklı gelişebilmesi için:

• derin,
• drenajı iyi,
• havalanması yeterli,
• su tutma kapasitesi dengeli

topraklar tercih edilir.

Ağır ve su tutan topraklar kök hastalıklarını artırabilir.

Dikim öncesinde

🧪 Toprak analizi
💧 Sulama suyu analizi

yapılmalıdır.

Kontrol edilmesi gerekenler:

• pH,
• kireç,
• tuzluluk,
• organik madde,
• fosfor,
• potasyum,
• mikro elementler,
• taban suyu.

Mandalina için tek bir ideal toprak reçetesi bulunmaz; anaç-toprak uyumu burada belirleyici hale gelir.

---

9. 🌳 Anaç Seçimi

Turunçgillerde anaç seçimi son derece önemlidir.

Anaç:

• ağacın gelişme kuvvetini,
• su kullanımını,
• toprak uyumunu,
• kireç toleransını,
• tuzluluk toleransını,
• hastalık hassasiyetini,
• verim ve meyve kalitesini

etkileyebilir.

Yaygın kullanılan anaç grupları

🌳 Yerli turunç

Akdeniz bölgesinde uzun yıllardır kullanılan anaçlardan biridir.

Avantajları:

• kireçli topraklara uyum,
• güçlü kök sistemi,
• farklı topraklarda kullanım.

Ancak Tristeza virüsüne duyarlılığı nedeniyle hastalık riski bulunan bahçelerde anaç seçimi çok dikkatli yapılmalıdır.

🌳 Troyer sitranjı

Modern turunçgil fidan üretiminde kullanılan anaçlardandır.

Özellikle bazı mandarin çeşitlerinde fidan üretiminde değerlendirilmektedir.

🌳 Carrizo sitranjı

Turunçgil çeşitlerinde kullanılan önemli anaçlardan biridir.

🌳 C-35

Bazı turunçgil üretim sistemlerinde alternatif anaç olarak değerlendirilebilir.

Anaç seçiminde temel prensip

---

10. 📏 Dikim Aralıkları ve Bahçe Tesisi

Mandalinada dikim mesafesi:

• çeşit,
• anaç,
• toprak,
• sulama,
• taç sistemi,
• mekanizasyon

gibi faktörlere göre değişir.

Klasik bahçelerde daha geniş aralıklar kullanılırken, modern bahçelerde daha sık dikim sistemleri uygulanabilir.

Örneğin birçok ticari sistemde yaklaşık:

4 × 3 m

5 × 4 m

5 × 5 m

gibi farklı mesafeler kullanılabilir.

Ancak bu değerler bütün çeşit ve anaçlar için sabit değildir.

Bahçe tesisinde

1. Toprak analizi
2. Su analizi
3. Anaç seçimi
4. Çeşit seçimi
5. Tozlanma planı
6. Sıra yönü
7. Dikim planı
8. Sulama sistemi
9. Fidan dikimi
10. İlk yıl terbiye

birlikte planlanmalıdır.

🍊 Özellikle çekirdeksiz çeşitlerde

Bahçede başka çeşitlerin bulunması yabancı tozlanma ve çekirdeklenme açısından değerlendirilmelidir.

Bu nedenle çekirdeksiz ürün hedeflenen bahçelerde çeşit yerleşimi rastgele yapılmamalıdır.

---

11. 💧 Sulama

Mandalina düzenli su isteyen bir turunçgildir.

Özellikle:

🌸 çiçeklenme
🍊 meyve tutumu
🍊 meyve irileşmesi
☀️ yaz sıcakları

dönemlerinde su yönetimi önemlidir.

Damla sulama modern mandalina bahçelerinde en kontrollü yöntemlerden biridir.

Sulama planı

Sulama;

• toprak nemi,
• sıcaklık,
• yağış,
• ağaç yaşı,
• taç büyüklüğü,
• anaç,
• meyve yükü

dikkate alınarak yapılmalıdır.

⚠️ Fazla sulama

• köklerde oksijen azlığı,
• Phytophthora riski,
• besin yıkanması,
• aşırı vegetatif gelişim

oluşturabilir.

⚠️ Yetersiz sulama

• meyve iriliğinin azalması,
• yaprak dökülmesi,
• sürgün gelişiminde gerileme,
• kalite düşüşü

oluşturabilir.

Özellikle Akdeniz'in yaz sıcaklarında sulama programının aksaması meyve kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

---

12. 🧪 Gübreleme ve Bitki Besleme

Mandalinada gübreleme:

toprak analizi + yaprak analizi + çeşit + anaç + yaş + verim hedefi

üzerinden oluşturulmalıdır.

Temel elementler

Mandalinada özellikle azotun aşırı verilmesi her zaman verimi artırmaz.

Aşırı azot:

• fazla sürgün,
• koyu ve yoğun taç,
• gölgelenme,
• kalite problemleri,
• hastalık riskinde artış

oluşturabilir.

🍊 Potasyum

Meyve iriliği, kalite ve genel meyve gelişimi açısından önemlidir.

🌱 Demir

Kireçli topraklarda demir noksanlığı görülebilir.

Belirtiler genellikle genç yapraklarda damar aralarının sararması şeklinde ortaya çıkabilir.

🌱 Magnezyum

Eski yapraklarda damarlar arasında sararma şeklinde görülebilir.

Gübreleme göz kararı değil analiz sonuçlarına göre yapılmalıdır.

---

13. ✂️ Budama ve Terbiye Sistemleri

Mandalina ağaçlarında budamanın amacı klasik meyve ağaçlarındaki gibi sürekli yoğun dal kesmek değildir.

Amaç:

• dengeli taç,
• ışık dağılımı,
• hava hareketi,
• kuru ve hastalıklı dalların uzaklaştırılması,
• hasadın kolaylaştırılması,
• ağaç yüksekliğinin kontrolü.

Mandalinada temel budama

🌿 Sürgün kontrolü

Aşırı güçlü ve taç içini kapatan sürgünler gerektiğinde azaltılır.

🌿 Kuru dallar

Hastalık ve zararlı kaynağı olabilecek kuru dallar uzaklaştırılır.

🌿 Dip ve anaç sürgünleri

Anaçtan çıkan sürgünler düzenli olarak temizlenmelidir.

🌿 Taç içi

Aşırı kapalı taçlarda hava ve ışık dengesini sağlayacak düzeltmeler yapılabilir.

⚠️ Aşırı budama

Mandalinada aşırı budama:

• güneş yanıklığı,
• güçlü sürgün patlaması,
• dengesiz gelişim,
• verim kaybı

oluşturabilir.

Bu nedenle az ama doğru budama daha önemlidir.

---

14. 🌸 Çiçeklenme, Tozlanma ve Meyve Tutumu

Mandalina çeşitlerinde çiçeklenme dönemi bölge ve çeşide göre farklılık gösterebilir.

Akdeniz koşullarında genel olarak ilkbaharda çiçeklenme görülür.

Turunçgillerde çiçekler çoğunlukla hermafrodit yapıdadır. Bununla birlikte çeşitlerin tozlanma davranışları ve çekirdeklenme özellikleri farklıdır.

🍊 Çekirdeksizlik neden önemlidir?

Bazı mandalina çeşitleri çekirdeksiz veya düşük çekirdekli olmasına rağmen, uygun pollen kaynaklarıyla çapraz tozlanma olduğunda çekirdek sayısı artabilir.

Bu nedenle özellikle:

• Satsuma,
• bazı Klemantin tipleri,
• çekirdeksiz yeni çeşitler

için bahçe komşuluğu önemlidir.

🌸 Meyve tutumunu etkileyen faktörler

• çiçeklenme dönemindeki sıcaklık,
• su durumu,
• besleme,
• ağacın karbonhidrat dengesi,
• çiçek yoğunluğu,
• çeşit özelliği.

---

15. 🍊 Meyve İriliği ve Kalitesini Etkileyen Faktörler

Mandalinada ticari kalite:

🍊 meyve iriliği
🍊 kabuk rengi
🍊 kolay soyulma
🍊 şeker
🍊 asit
🍊 aroma
🍊 sululuk
🍊 çekirdek sayısı
🍊 kabuk-meyve uyumu
🍊 taşıma dayanımı

ile değerlendirilir.

Meyve iriliğini etkileyenler

• çeşit,
• anaç,
• sulama,
• besleme,
• meyve yükü,
• yaprak alanı,
• sıcaklık,
• hasat zamanı.

⚠️ Aşırı meyve yükü

Aşırı ürün yükü:

• küçük meyve,
• kalite düşüşü,
• dal kırılması,
• periyodisite

riskini artırabilir.

☀️ Güneş yanıklığı

Akdeniz'in sıcak dönemlerinde özellikle dış taçta bulunan meyvelerde güneş yanığı görülebilir.

Aşırı budama bu riski artırabilir.

---

16. 🦠 Mandalina Hastalıkları

Mandalinada hastalıklar genel olarak:

• kök ve gövde,
• yaprak ve sürgün,
• meyve,
• damar sistemi,
• viral/viroid

gruplarında değerlendirilir.

🌳 Phytophthora kök ve gövde çürüklüğü

Aşırı nem ve kötü drenaj önemli risk faktörleridir.

Belirtiler:

• gövde zamklanması,
• köklerde çürüme,
• yapraklarda sararma,
• gelişme geriliği.

Korunma

• iyi drenaj,
• sulama kontrolü,
• gövdenin sürekli ıslak bırakılmaması,
• sağlıklı fidan.

🍂 Alternaria kahverengi leke

Özellikle bazı hassas turunçgil çeşitlerinde yaprak, sürgün ve meyvede zarar oluşturabilir.

Nemli koşullar hastalık riskini artırabilir.

🌳 Dal yanıklığı

Bakteriyel kökenli dal yanıklıkları özellikle uygun olmayan hava koşullarında önem kazanabilir.

🌿 Uçkurutan

Turunçgillerde dallarda kurumaya neden olabilen önemli hastalıklardandır.

🦠 Tristeza

Turunçgillerde en önemli viral hastalıklardan biridir.

Anaç seçimi bu hastalık açısından büyük önem taşır.

Özellikle hassas anaçların kullanıldığı bahçelerde ciddi ekonomik sorun oluşturabilir.

🦠 Satsuma cüceleşme hastalığı

Satsuma grubuyla ilişkili önemli viral hastalıklardan biridir.

Dikim materyalinin sağlıklı olması temel korunma yöntemidir.

🦠 Diğer virüs ve viroidler

• exocortis,
• cachexia,
• psorosis,
• stubborn benzeri hastalıklar

turunçgil üretiminde sağlık açısından dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle sertifikalı ve virüslerden ari fidan kullanımı son derece önemlidir.

---

17. 🦟 Mandalina Zararlıları

Mandalinada önemli zararlılar arasında:

• Akdeniz meyve sineği,
• turunçgil unlu biti,
• kabuklu bitler,
• koşniller,
• beyazsinekler,
• yaprak bitleri,
• pas böcüsü,
• kırmızı örümcek,
• tomurcuk akarı,
• yaprak galerigüvesi,
• nematodlar

bulunabilir.

🪰 Akdeniz Meyve Sineği

Mandalina için en kritik zararlılardan biridir.

Larvalar meyvenin içerisinde beslenerek:

• yumuşama,
• çöküntü,
• erken olgunlaşma,
• dökülme,
• çürüme

oluşturabilir.

Özellikle ihracatlık mandalinada ekonomik ve karantina açısından çok önemlidir.

Mücadelede

• tuzaklarla izleme,
• kitle yakalama/biyoteknik yöntemler,
• bulaşık meyvelerin bahçeden uzaklaştırılması,
• toplu mücadele,
• hasat sonrası bahçe temizliği

birlikte düşünülmelidir.

🐛 Yaprak galerigüvesi

Özellikle genç sürgünlerde zarar oluşturabilir.

Genç bahçelerde daha önemli hale gelebilir.

🪲 Kabuklu bitler

Meyve ve sürgünlerde:

• lekelenme,
• kalite kaybı,
• zayıflama

oluşturabilir.

🕷️ Kırmızı örümcek

Sıcak ve kuru dönemlerde artış gösterebilir.

🐜 Unlu bit

Meyve ve dallarda koloniler oluşturabilir.

---

18. 🛡️ Entegre Mücadele

Mandalina bahçelerinde entegre mücadele:

izleme → doğru teşhis → ekonomik zarar değerlendirmesi → kültürel/biyolojik/biyoteknik uygulamalar → gerekli ise kimyasal mücadele

şeklinde yürütülmelidir.

🍊 Akdeniz meyve sineğinde

Özellikle:

• izleme tuzakları,
• feromon veya cezbedici sistemler,
• kitlesel yakalama,
• kısmi dal uygulamaları,
• bulaşık meyve temizliği,
• toplu mücadele

önemlidir.

Tek bir bahçede mücadele yapılması yerine çevredeki üreticilerin birlikte hareket etmesi daha etkili olabilir.

🐝 Faydalı organizmalar

Koşniller ve yaprak bitleri gibi zararlılarda faydalı böceklerin korunması önemlidir.

Gereksiz geniş spektrumlu ilaçlama faydalı organizmaları da azaltabilir.

🧪 Kimyasal mücadele

Kullanım gerekiyorsa:

• güncel ruhsat,
• doğru hedef,
• doğru doz,
• hasat aralığı,
• direnç yönetimi,
• ihracat toleransları

dikkate alınmalıdır.

---

19. 🌿 Yabancı Ot Yönetimi

Mandalina bahçelerinde yabancı otlar özellikle genç ağaçlarda su ve besin rekabetine neden olabilir.

Başlıca yöntemler:

🌿 Mekanik mücadele

Sıra aralarının kontrollü işlenmesi.

🌱 Malçlama

Ağaç çevresinde yabancı ot baskısını azaltabilir.

🌿 Örtü bitkileri

Uygun bölgelerde sıra aralarında kontrollü şekilde kullanılabilir.

🧪 Kimyasal mücadele

Gerektiğinde ruhsatlı ürünlerle ve ağacın yeşil aksamına temas ettirmeden yapılmalıdır.

Özellikle genç fidanlarda herbisit kaynaklı zarar riski daha yüksektir.

⚠️ Aşırı toprak işleme

Turunçgil köklerinin bir bölümünün yüzeye yakın gelişebilmesi nedeniyle gereksiz ve derin toprak işlemeden kaçınılmalıdır.

---

20. ❄️ Don, Dolu, Sıcaklık, Kuraklık ve Diğer İklim Riskleri

Mandalina bahçelerinde iklim riskleri son yıllarda daha fazla önem kazanmıştır.

❄️ Don

Genç ağaçlarda ciddi zarar meydana getirebilir.

☀️ Aşırı sıcak

• meyve güneş yanıklığı,
• yaprak su kaybı,
• küçük meyve,
• kalite kaybı

oluşturabilir.

💧 Kuraklık

Su stresinin uzun sürmesi:

• meyve iriliğini,
• sürgün gelişimini,
• yaprak sağlığını

olumsuz etkiler.

🌧️ Aşırı yağış

• kök hastalıkları,
• Phytophthora,
• meyve kalite sorunları

oluşturabilir.

🌬️ Şiddetli rüzgar

• meyve dökümü,
• sürgün kırılması,
• dallarda mekanik zarar

oluşturabilir.

🧊 Ani sıcaklık değişimleri

Çiçeklenme ve meyve tutumu dönemlerinde verim üzerinde etkili olabilir.

---

21. 📅 Aylara Göre Mandalina Bakım ve Üretim Takvimi

Takvim Akdeniz ve Ege ağırlıklı genel bir üretim planıdır. Çeşide, rakıma ve mikroklimaya göre işlemler birkaç hafta veya daha fazla değişebilir.

❄️ Ocak

• Geççi mandalinalarda hasat sürdürülür.
• W. Murcott, Minneola ve bazı geççi çeşitlerin meyve kalitesi takip edilir.
• Sulama kış koşullarına göre azaltılır.
• Drenaj kontrol edilir.
• Kurumuş dallar belirlenir.
• Hasat sonrası bahçe temizlenir.

Kaçınılmalı:
Toprak çok ıslakken ağır makine kullanımı.

❄️ Şubat

• Budama planı yapılır.
• Kuru ve hastalıklı dallar temizlenir.
• Gövde ve ana dallar kontrol edilir.
• Gübreleme programı hazırlanır.
• Genç bahçelerde soğuk zararları incelenir.

🌸 Mart

• Çiçeklenme öncesi gelişme başlar.
• Yeni sürgünler kontrol edilir.
• İlk zararlı gözlemleri yapılır.
• Sulama yavaş yavaş artırılabilir.
• Toprak nemi kontrol edilir.

🌸 Nisan

• Çiçeklenme ve meyve tutumu başlar.
• Arı ve diğer tozlayıcı aktiviteleri gözlenir.
• Aşırı sürgün gelişimi kontrol edilir.
• Hastalık riski takip edilir.
• Gerekirse yaprak analizleri planlanır.

🌿 Mayıs

• Genç meyveler gelişir.
• Sulama düzenli hale gelir.
• Besleme programı sürdürülür.
• Zararlı gözlemleri artırılır.
• Anaç sürgünleri temizlenir.

☀️ Haziran

• Meyve büyümesi hızlanır.
• Su ihtiyacı artar.
• Sıcaklık stresi takip edilir.
• Yaprakların sağlığı kontrol edilir.
• Gereksiz su stresinden kaçınılır.

☀️ Temmuz

• Akdeniz'de yüksek sıcaklık dönemi başlar.
• Sulama yönetimi kritik hale gelir.
• Güneş yanıklığı kontrol edilir.
• Zararlılar için izleme yoğunlaştırılır.
• Ağaç çevresinde yabancı ot kontrolü yapılır.

☀️ Ağustos

• Meyve irileşmesi devam eder.
• Satsuma ve erkenci çeşitlerde olgunlaşma takip edilmeye başlanır.
• Su stresi önlenir.
• Potasyum ve diğer besin dengeleri analizlere göre değerlendirilir.
• Akdeniz meyve sineği riski izlenir.

🍊 Eylül

• Okitsu Wase ve diğer erkenci çeşitlerde olgunluk kontrolleri yapılabilir.
• Satsuma bahçelerinde renk ve iç kalite takip edilir.
• Hasat için gerekli analizler planlanır.
• Zararlı yoğunluğu takip edilir.

🍊 Ekim

• Satsuma grubunda hasat dönemi yoğunlaşabilir.
• Dobashi Beni gibi erkenci/orta erkenci materyallerde hasat başlayabilir.
• Mersin ve Doğu Akdeniz'de ihracata yönelik kalite kontrolleri yapılır.
• Hasat sırasında dal kırılması ve meyve yaralanmasına dikkat edilir.

🍊 Kasım

• Satsuma hasadı devam eder.
• Klemantin, Nova ve bazı orta dönem çeşitlerde hasat başlayabilir.
• Salkım/salkım değil, meyve yükü ve ağaç dengesi değerlendirilir.
• Hasat sonrası meyve sınıflandırılır.

🍊 Aralık

• Klemantin ve Nova gibi çeşitlerde hasat sürebilir.
• W. Murcott dönemine geçiş başlayabilir.
• Alarin gibi geç sezona taşınabilen yeni çeşitlerde pazar planlaması yapılabilir.
• Bahçede don riski izlenir.
• Yeni sezon budama planı hazırlanır.

---

22. 🍊 Mandalina Hasadı

Hasat zamanı çeşitlere göre önemli ölçüde değişir.

Erkenci çeşitler

• Okitsu Wase
• Miho Wase
• Dobashi Beni
• Robinson'un bazı üretim koşulları

Orta dönem

• Owari Satsuma
• Klemantin
• Nova
• Fremont

Geç dönem

• W. Murcott
• Minneola
• Ortanique
• Mandora
• Alarin

🍊 Hasat kararında

• kabuk rengi,
• meyve iriliği,
• şeker,
• asit,
• usare,
• çeşide özgü olgunluk

birlikte değerlendirilmelidir.

Sadece kabuk renginin turuncuya dönmesi her zaman hasat için yeterli değildir.

🍊 İhracatlık mandalina

İhracat için:

• kalibre,
• renk,
• iç kalite,
• kabuk bütünlüğü,
• hastalık ve zararlı bulunmaması,
• kalıntı kriterleri

önemlidir.

---

23. 📦 Hasat Sonrası İşlemler ve Depolama

Mandalina, hasat sonrasında da canlılığını sürdüren bir meyve olduğundan doğru hasat sonrası yönetim ekonomik değer açısından önemlidir.

Temel süreç:

Hasat → ön kontrol → sınıflandırma → gerekiyorsa yıkama/işleme → paketleme → soğutma → depolama → sevkiyat

şeklinde planlanabilir.

Hasat sonrası kalite kayıpları

• çizilme,
• ezilme,
• sap kopması,
• su kaybı,
• yeşil küf,
• mavi küf,
• aşırı olgunlaşma

başlıca sorunlardır.

🍊 Depolamada

• sıcaklık,
• bağıl nem,
• hava hareketi,
• ambalaj,
• meyve yüzeyindeki yaralar

dikkate alınmalıdır.

Özellikle Penicillium digitatum ve Penicillium italicum kaynaklı yeşil ve mavi küf çürükleri hasat sonrası kayıplarda önemlidir.

Bu nedenle meyvenin hasat sırasında yaralanmasını önlemek, depolama performansının temel şartlarından biridir.

---

24. 🏭 Sofralık ve İşlemeye Uygun Mandalina Üretimi

🍊 Sofralık mandalina

Aranan özellikler:

• kolay soyulma,
• iyi aroma,
• yeterli meyve iriliği,
• canlı kabuk rengi,
• çekirdeksizlik veya düşük çekirdek sayısı,
• uygun şeker/asit dengesi,
• taşımaya dayanıklılık.

🧃 İşlemeye uygun üretim

Mandalina;

• meyve suyu,
• konsantre,
• aroma,
• reçel,
• marmelat,
• kabuk yağı

üretiminde değerlendirilebilir.

🍊 Çeşide göre pazar yaklaşımı

---

25. 🇹🇷 Türkiye'de Mandalinanın Ekonomik Önemi

Mandalina Türkiye turunçgil sektörünün temel ürünlerinden biridir.

Ekonomik değerini:

• taze tüketim,
• ihracat,
• paketleme,
• soğuk hava depolama,
• lojistik,
• meyve suyu,
• işleme sanayisi

birlikte oluşturur.

🥇 Adana

Türkiye'nin en büyük mandalina üretim merkezidir.

🥈 Hatay

Özellikle geniş üretim alanı ve Doğu Akdeniz ticari yapısı nedeniyle önemlidir.

🥉 Mersin

Mersin mandalina üretiminde Türkiye'nin en önemli üçüncü merkezlerinden biridir.

Özellikle Tarsus, Erdemli ve çevresi:

• erkenci üretim,
• ihracat,
• paketleme,
• lojistik

açısından avantaj sağlar.

🌅 İzmir

Satsuma üretimi ve bölgesel mandalina kültürü açısından önemlidir.

🌍 İhracat

Mandalina, Türkiye'nin yaş meyve-sebze ihracatında önemli ürünlerinden biridir.

İhracatta özellikle:

• kalibre,
• kabuk rengi,
• iç kalite,
• raf ömrü,
• karantina zararlıları,
• pestisit kalıntıları

belirleyicidir.

---

26. 👨‍🌾 Mandalina Bahçesinde Verim ve Kalite İçin Kritik Noktalar

Yeni bir mandalina bahçesi kurulurken şu kararlar en başta verilmelidir:

1️⃣ Hangi bölgede üretim yapılacak?

Mersin, Adana, Hatay ve İzmir'in üretim koşulları aynı değildir.

2️⃣ Hangi hasat dönemine girilecek?

• Çok erkenci
• Erkenci
• Orta dönem
• Geççi

3️⃣ Hangi çeşit?

Satsuma mı?

Klemantin mi?

W. Murcott mu?

Nova mı?

Yeni Türk çeşidi mi?

4️⃣ Hangi anaç?

Toprak analizine göre belirlenmelidir.

5️⃣ Çekirdeksizlik önemli mi?

Önemliyse polen kaynağı ve bahçe komşuluğu buna göre planlanmalıdır.

6️⃣ Sulama yeterli mi?

Akdeniz'de yaz sulaması olmadan yüksek kaliteli ticari üretim riske girebilir.

7️⃣ Hastalık ve zararlı yönetimi nasıl yapılacak?

Özellikle:

🪰 Akdeniz meyve sineği

🦠 Tristeza

🌳 Phytophthora

🍂 Alternaria

gibi sorunlar baştan planlanmalıdır.

⚠️ Mandalina yetiştiriciliğinde sık yapılan hatalar

❌ Bölgeye uygun olmayan çeşit seçmek

❌ Hastalıksız fidan kullanmamak

❌ Yanlış anaç seçmek

❌ Çekirdeksiz çeşitlerde tozlanma ilişkisini düşünmemek

❌ Aşırı azot kullanmak

❌ Yetersiz yaz sulaması

❌ Aşırı sulama

❌ Aşırı budama

❌ Ağaçları gereğinden fazla sık dikmek

❌ Akdeniz meyve sineğini geç fark etmek

❌ Bahçedeki yere düşmüş bulaşık meyveleri bırakmak

❌ İhracatlık meyvede kalıntı yönetimini son ana bırakmak

❌ Hasatta meyveleri zedelemek

❌ Hasat sonrası soğuk zinciri ihmal etmek

📊 Üretici için pratik kontrol tablosu

🤖 Akıllı Mandalina Bahçeleri

Modern bahçelerde:

📡 toprak nem sensörleri

🌡️ meteoroloji istasyonları

💧 otomatik sulama

🧪 fertigasyon otomasyonu

🚁 drone

🛰️ uydu görüntüleri

📱 dijital bahçe kayıtları

kullanılabilir.

🤖 Yapay zekâ mandalina üretiminde

Yapay zekâ sistemleri gelecekte:

• meyve sayımı,
• ağaç bazında verim tahmini,
• hastalık tespiti,
• zararlı izleme,
• sulama kararları,
• meyve kalibrasyonu,
• hasat zamanı tahmini

gibi alanlarda kullanılabilir.

---

27. 🌱 Mesut Tarım'ın Mandalina Yetiştiriciliğine Katkısı

Mandalina, Mersin merkezli Mesut Tarım açısından özellikle önemli bir turunçgil ürünüdür.

Mersin'in:

• sıcak Akdeniz iklimi,
• uzun vegetasyon dönemi,
• geniş sulama altyapısı,
• Doğu Akdeniz narenciye havzasındaki konumu,
• ihracat ve lojistik imkanları

mandalina üretimi için önemli avantajlar sağlar.

Özellikle:

🍊 Satsuma

🍊 Okitsu Wase

🍊 Miho Wase

🍊 Dobashi Beni

🍊 Klemantin

🍊 W. Murcott

🍊 Nova

🍊 Fremont

🍊 Robinson

🍊 Minneola

🍊 Ortanique

🍊 Mandora

🍊 Aladen

🍊 Alarin

gibi çeşit ve mandalina kökenli hibritler farklı üretim ve pazarlama hedeflerine göre değerlendirilebilir.

🍊 Mersin'de çeşit seçiminin önemi

Mersin'de yeni bahçe kuracak üreticinin yalnızca “hangi mandalina daha güzel?” sorusunu sorması yeterli değildir.

Asıl sorular:

Hangi çeşit Mersin'in hangi mikroklimasında daha iyi performans gösterir?

Hangi çeşit hangi ayda pazara çıkar?

Hangi çeşit ihracat pazarının istediği kaliteyi sağlar?

Hangi anaç toprak ve su koşullarına uygundur?

Çekirdeksizlik isteniyorsa bahçenin tozlanma planı nasıl yapılmalıdır?

olmalıdır.

🌱 Geleceğin mandalina bahçesi

Gelecekte mandalina üretiminde yalnızca yüksek verim yeterli olmayacaktır.

Başarı:

doğru çeşit + doğru anaç + doğru mikroklima + kontrollü sulama + dengeli besleme + uygun taç yönetimi + entegre mücadele + doğru hasat + güçlü soğuk zincir

birlikte sağlanacaktır.

Türkiye'nin mandalina sektöründeki en büyük avantajlarından biri hasat sezonunu erkenden başlayıp geç döneme kadar uzatabilecek çeşit zenginliğine sahip olmasıdır.

Akdeniz'de erkenci Satsuma tiplerinden başlayıp Klemantin ve Nova gibi orta dönem çeşitlere, W. Murcott, Minneola, Ortanique ve yeni Türk çeşitlerine kadar uzanan çeşit yapısı, pazarlama döneminin genişletilmesine imkan verir.

Türkiye'de mandalina ıslah çalışmalarının devam etmesi de sektör açısından ayrıca önemlidir.

Alata'da geliştirilen Aladen ve Alarin gibi yeni çeşitler, Türkiye'nin sadece mevcut çeşitleri yetiştiren değil, aynı zamanda kendi turunçgil genetik materyalini geliştiren bir ülke olduğunu göstermektedir.

Mandalina üretiminde geleceğin temel hedefleri:

💧 su kullanım etkinliği

🌱 toprak sağlığı

🍊 yüksek meyve kalitesi

🦠 hastalık ve virüslerden ari fidan

🪰 Akdeniz meyve sineğinin etkin yönetimi

🧪 kalıntı yönetimi

🤖 akıllı tarım teknolojileri

📦 hasat sonrası kayıpların azaltılması

🌍 ihracata uygun üretim

olmalıdır.

Mesut Tarım, Türkiye'nin farklı bölgelerinde mandalina yetiştiriciliği yapan üreticilere çeşit seçiminden bahçe tesisine, anaçtan sulamaya, gübrelemeden budamaya, hastalık ve zararlı yönetiminden hasat ve pazarlamaya kadar uygulanabilir tarımsal bilgiler sunmayı amaçlamaktadır.

Doğru bölgeye doğru mandalina çeşidinin seçilmesi, kaliteli fidan kullanılması, sulama ve beslemenin analizlere göre yönetilmesi ve hasat sonrası zincirin korunması; sürdürülebilir ve ekonomik değeri yüksek mandalina üretiminin temelidir.