Külleme Hastalığı Belirtileri, Mücadelesi ve Ruhsatlı İlaçları

Külleme, tarımsal üretimde çok sayıda meyve, sebze, bağ, tarla ve süs bitkisinde görülen, farklı fungal etmenlerin oluşturduğu önemli hastalık grubudur.

Hastalığın en karakteristik belirtisi bitkinin özellikle yaprak, sürgün, çiçek ve genç meyve yüzeylerinde ortaya çıkan beyaz, gri-beyaz veya un serpilmiş görünümdeki fungal gelişmedir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır:

Külleme tek bir hastalık değildir.

Bağ küllemesi, şeftali küllemesi, elma küllemesi, çilek küllemesi ve patlıcangillerde külleme farklı etmenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenle bir bitkide kullanılan fungisitin başka bir bitkide de aynı şekilde kullanılabileceği düşünülmemelidir.

Külleme hastalıklarının ekonomik önemi; bitkinin türüne, çeşidine, gelişme dönemine, hava koşullarına ve hastalığın ortaya çıkış zamanına göre değişir.

Erken dönemde başlayan ve kontrol altına alınmayan enfeksiyonlar:

• Yaprak alanını azaltabilir.
• Fotosentezi düşürebilir.
• Genç sürgünlerin gelişimini bozabilir.
• Çiçeklenme ve meyve tutumunu etkileyebilir.
• Genç meyvelerde yüzey bozukluklarına neden olabilir.
• Bağlarda tane gelişimini ve kaliteyi etkileyebilir.
• Ürün miktarı ve pazar değerini düşürebilir.

Bu nedenle külleme mücadelesi yalnızca "hangi ilaç kullanılmalı?" sorusundan ibaret değildir.

Başarılı mücadele:

doğru teşhis + hastalık takibi + kültürel önlemler + doğru aktif madde + FRAC yönetimi + ruhsatlı kullanım + doğru zamanlama

bütünlüğü içerisinde ele alınmalıdır.

---

🔬 Külleme Hastalıklarının Etmenleri

Küllemeler çoğunlukla Erysiphaceae familyası içerisinde bulunan farklı fungal etmenlerden kaynaklanır.

Bitkiye göre önemli etmenlerden bazıları şunlardır:

Dolayısıyla külleme adı aynı olsa da hastalığın biyolojisi ve mücadele programı bitkiden bitkiye değişebilir.

---

👀 Külleme Hastalığının Belirtileri

🍃 Yapraklarda Beyaz Fungal Gelişme

Hastalığın en bilinen belirtisidir.

Başlangıçta küçük beyaz lekeler şeklinde görülen fungal gelişme zamanla genişleyebilir.

Yaprakların önemli bölümünün enfekte olması:

• Fotosentez kapasitesinin azalmasına,
• Yaprakların erken yaşlanmasına,
• Kurumaya,
• Bitkinin gelişme gücünün düşmesine

neden olabilir.

🌱 Genç Sürgünlerde Enfeksiyon

Bağ ve bazı meyve türlerinde genç sürgünler önemli enfeksiyon noktalarıdır.

Enfekte sürgünlerde beyaz-gri fungal gelişme, gelişme geriliği ve doku bozuklukları görülebilir.

🌸 Çiçeklerde Külleme

Çiçeklenme döneminde oluşan enfeksiyonlar özellikle meyve türlerinde önemlidir.

Çiçek dokusunun zarar görmesi meyve tutumunu olumsuz etkileyebilir.

🍑 Genç Meyvelerde Külleme

Özellikle şeftali, nektarin, bağ ve bazı diğer meyve türlerinde genç meyveler hassas olabilir.

Enfeksiyonun gelişme dönemine göre meyve yüzeyinde:

• Beyaz fungal tabaka,
• Renk değişimi,
• Yüzey bozukluğu,
• Gelişme geriliği

görülebilir.

---

🌡️ Külleme Hastalığını Artıran Koşullar

Küllemelerin önemli özelliklerinden biri, birçok türünün enfeksiyon için yaprak üzerinde uzun süreli serbest suya bazı diğer fungal hastalıklar kadar bağımlı olmamasıdır.

Bu nedenle:

• Yüksek bağıl nem,
• Sık bitki örtüsü,
• Yetersiz hava hareketi,
• Aşırı gölgelenme,
• Fazla vejetatif gelişme,
• Hassas çeşit,
• Dengesiz azot uygulaması,
• Hastalıklı dokuların bahçede bırakılması

hastalığın gelişimini kolaylaştırabilir.

Özellikle sera üretiminde mikroklima çok önemlidir.

---

🌬️ Hava Sirkülasyonu Neden Önemlidir?

Sık dikim ve aşırı vegetatif gelişme, bitkinin iç kısımlarında hava hareketini azaltabilir.

Doğru:

• Budama,
• Terbiye,
• Sürgün yönetimi,
• Yaprak yönetimi,
• Sera havalandırması

hastalığın gelişmesini sınırlamaya yardımcı olur.

Bu nedenle külleme mücadelesinde sadece fungisit programına güvenmek doğru değildir.

---

🧪 Küllemeye Karşı Kullanılan Aktif Madde Grupları

Külleme mücadelesinde farklı etki mekanizmalarına sahip çok sayıda aktif madde kullanılmaktadır.

Türkiye'deki güncel BKÜ kayıtları bitkiye ve hastalığa göre önemli farklılıklar göstermektedir.

Örneğin yalnızca şeftali küllemesi için Bakanlığın zararlı organizma kaydında:

• Boscalid
• Bupirimate
• Cyflufenamid
• Difenoconazole
• Fluopyram
• Flutriafol
• Fluxapyroxad
• Isopyrazam
• Kresoxim-methyl
• Kükürt
• Mefentrifluconazole
• Tea tree oil
• Tebuconazole
• Tetraconazole
• Trifloxystrobin
• Ziram

aktif madde grupları listelenmektedir.

Bu liste bile şeftali küllemesini yalnızca birkaç ürün üzerinden anlatmanın neden yetersiz olduğunu göstermektedir.

---

🧬 FRAC Gruplarına Göre Külleme Aktif Maddeleri

Bu tablo, ticari ürün isimlerinden daha önemlidir.

Çünkü aynı aktif maddeyi taşıyan iki farklı ticari ürünün art arda kullanılması gerçek bir direnç rotasyonu oluşturmaz.

---

🍑 Şeftalide Külleme

Şeftali küllemesinin önemli etmeni:

Sphaerotheca pannosa var. persicae

olarak kayıtlıdır.

Şeftali küllemesi özellikle genç:

• Yapraklarda,
• Sürgünlerde,
• Çiçeklerde,
• Meyvelerde

görülebilir.

Hastalık genç dokuların yoğun olduğu dönemlerde daha fazla önem kazanır.

---

🍑 Şeftalide Külleme Belirtileri

Genç yapraklarda beyaz fungal gelişmeler görülebilir.

İlerleyen enfeksiyonlarda:

• Yapraklarda şekil bozukluğu,
• Yaprak gelişiminde gerileme,
• Genç sürgünlerde enfeksiyon,
• Genç meyvelerde yüzey bozuklukları

oluşabilir.

Özellikle genç meyvelerde oluşan enfeksiyonlar pazar kalitesini etkileyebilir.

---

🍑 Şeftalide Külleme İçin Aktif Madde Havuzu

Şeftalide en önemli noktalardan biri, külleme için yalnızca tek bir aktif maddeye bağlı kalınmamasıdır.

Güncel BKÜ zararlı organizma kaydında:

• Boscalid
• Bupirimate
• Cyflufenamid
• Difenoconazole
• Fluopyram
• Flutriafol
• Fluxapyroxad
• Isopyrazam
• Kresoxim-methyl
• Kükürt
• Mefentrifluconazole
• Tea tree oil
• Tebuconazole
• Tetraconazole
• Trifloxystrobin
• Ziram

bulunmaktadır.

Ancak burada çok önemli bir ayrım vardır:

Aktif maddenin hastalık veri tabanında bulunması ile o aktif maddeyi taşıyan belirli bir ürünün güncel kullanım tavsiyesinin bulunması aynı şey değildir.

Bu nedenle aşağıdaki tablo yalnızca doğrulanabilen kullanım kayıtlarını göstermektedir.

---

📋 Şeftalide Doğrulanabilen Ruhsatlı Kullanım Örnekleri

📊 Tablo

Ticari ürün	Aktif madde	Formülasyon	Doz	PHI
EMBRELİA 140 SC	Isopyrazam 100 g/L + Difenoconazole 40 g/L	SC	100 ml/100 L	7 gün
COLLİS SC	Boscalid 200 g/L + Kresoxim-methyl 100 g/L	SC	30 ml/100 L	7 gün
KLORZON 10 EC	Tetraconazole 100 g/L	EC	40 ml/100 L	14 gün
EFDAL SULFUR 80 WG	Kükürt %80	WG	400 g/100 L	Kayıtta belirtilmemiş

Bu kullanım kayıtları güncel BKÜ veri tabanında şeftali küllemesi için yer almaktadır.

Yani şeftalide külleme programını yalnızca Penconazole/Topas üzerinden anlatmak doğru değildir.

---

🍑 Şeftalide Kükürdün Yeri

Kükürt, külleme yönetiminde önemli çok noktalı etki mekanizmasına sahip seçeneklerden biridir.

Şeftalide %80 kükürt içeren ürünlerden biri için güncel kayıt:

400 g/100 L su

şeklindedir.

Ancak kükürt uygulamalarında:

• Hava sıcaklığı,
• Çeşidin hassasiyeti,
• Uygulama zamanı,
• Başka ürünlerle karışım,
• Yağ bazlı ürünlerle uygulama aralığı

dikkate alınmalıdır.

---

🍑 Şeftalide SDHI ve QoI Grupları

Şeftali küllemesinde:

Boscalid + Kresoxim-methyl

kombinasyonu ruhsatlı kullanım örneklerinden biridir.

COLLİS SC için güncel kayıt:

30 ml/100 L su – 7 gün PHI

şeklindedir.

Burada iki farklı FRAC grubu birlikte bulunur:

• Boscalid → FRAC 7
• Kresoxim-methyl → FRAC 11

Bu nedenle ürünün etki mekanizması tek aktif maddeli bir üründen farklıdır.

Ancak böyle bir kombinasyon kullanıldıktan sonra programın geri kalanında yine FRAC gruplarının dikkate alınması gerekir.

---

🍑 Şeftalide DMI Grubu

Şeftali küllemesinde DMI grubundan:

• Difenoconazole,
• Flutriafol,
• Mefentrifluconazole,
• Tebuconazole,
• Tetraconazole

gibi aktif maddeler hastalık veri tabanında yer almaktadır.

Örneğin tetraconazole içeren KLORZON 10 EC için:

40 ml/100 L su – 14 gün PHI

kullanım kaydı bulunmaktadır.

Bu gruptaki ürünler arasında marka değiştirerek sürekli DMI kullanmak direnç yönetimi açısından doğru yaklaşım değildir.

---

🍑 Şeftalide Cyflufenamid ve Diğer Özel Külleme Aktif Maddeleri

Şeftali küllemesi veri tabanında Cyflufenamid ve Bupirimate gibi külleme hedefli aktif maddelerin de bulunması önemlidir.

Bunlar, program oluştururken yalnızca klasik triazol ve kükürt seçeneklerine bakılmaması gerektiğini gösterir.

Ancak bir aktif maddenin hastalık veri tabanında bulunması, herhangi bir ticari ürünün otomatik olarak şeftalide kullanılabileceği anlamına gelmez.

Ürün bazındaki güncel kullanım kaydı kontrol edilmelidir.

---

🍑 Şeftalide Hastalık Yönetimi

Şeftalide külleme mücadelesi yalnızca hastalık görüldükten sonra yapılan ilaçlamaya bırakılmamalıdır.

Özellikle:

• Hassas çeşitler,
• Önceki yıllarda külleme görülen bahçeler,
• Yoğun sürgün gelişimi,
• Fazla azot uygulaması,
• Sık taç yapısı,
• Yetersiz hava hareketi

dikkate alınmalıdır.

Budama ile taç içerisinde hava hareketinin artırılması, enfeksiyonlu sürgünlerin uzaklaştırılması ve dengeli bitki besleme kimyasal mücadelenin etkinliğini destekler.

---

🍑 Nektarinde Külleme

Nektarin de şeftali küllemesine karşı hassas olabilir.

Ancak nektarin için ruhsatlı kullanım kayıtları şeftaliden ayrı kontrol edilmelidir.

Güncel kayıtlarda:

LUSEN SC 500

250 g/L Fluopyram + 250 g/L Trifloxystrobin içeriğiyle nektarinde şeftali küllemesine karşı:

25 ml/100 L su – 3 gün PHI

kaydına sahiptir.

Ayrıca:

THIOPRON

825 g/L kükürt içeriğiyle:

380 ml/100 L

kullanım kaydına sahiptir.

%80 kükürt içeren CHARISMA 80 WG için de:

400 g/100 L

kullanım kaydı bulunmaktadır.

Burada da görüldüğü gibi nektarin bölümünü yalnızca "kükürt kullanılabilir" şeklinde bırakmak yeterli değildir.

---

🍇 Bağda Külleme

Bağ küllemesinin en önemli etmeni:

Erysiphe necator

dur.

Bağda külleme özellikle:

• Genç sürgünlerde,
• Yapraklarda,
• Çiçeklerde,
• Salkımlarda,
• Genç tanelerde

ekonomik zarar oluşturabilir.

---

🍇 Bağ Küllemesinde Kritik Dönemler

Bağda özellikle:

• Sürgünlerin hızlı geliştiği dönem,
• Çiçeklenme,
• Çiçeklenme sonrası,
• Tane tutumu,
• Tanelerin hassas olduğu erken dönem

yakından takip edilmelidir.

Çünkü erken enfeksiyonlar yalnızca yaprakları değil, doğrudan salkım ve tane kalitesini de etkileyebilir.

---

🍇 Bağ Küllemesinde Aktif Madde Havuzu

Bağ küllemesi için güncel veri tabanında çok geniş bir aktif madde havuzu bulunmaktadır.

Bunlar arasında:

• Azoxystrobin
• Boscalid
• Bupirimate
• Cyflufenamid
• Difenoconazole
• Fluopyram
• Fluxapyroxad
• Kükürt
• Meptyldinocap
• Metrafenone
• Metiram
• Penconazole
• Proquinazid
• Pyraclostrobin
• Pyriofenone
• Spiroxamine
• Tebuconazole
• Tetraconazole
• Thiophanate-methyl
• Trifloxystrobin

gibi farklı etki mekanizmalarına sahip seçenekler bulunmaktadır.

Bu nedenle bağ küllemesi, Türkiye'deki külleme hastalıkları içerisinde aktif madde çeşitliliğinin en fazla olduğu konulardan biridir.

---

🍇 Bağda Metrafenone

Metrafenone, bağ küllemesi programlarında önemli aktif maddelerden biridir.

Türkiye'de metrafenone içeren çeşitli ürünler bulunmaktadır.

Bu gruptaki ürünler özellikle külleme hastalığına yönelik etki mekanizmaları nedeniyle program içerisinde ayrı bir yere sahiptir.

Ancak aynı aktif maddeyi farklı ticari isimlerle art arda kullanmak direnç yönetimi açısından doğru değildir.

---

🍇 Bağda Kükürt

Kükürt bağ küllemesinin klasik mücadele araçlarından biridir.

Özellikle hastalık baskısının başlamadan önce veya erken dönemde yönetilmesi açısından önemlidir.

Ancak:

yüksek sıcaklık + yüksek doz + hassas doku

bir araya geldiğinde fitotoksisite riski ortaya çıkabilir.

Bu nedenle kükürt uygulaması ürün etiketine göre yapılmalıdır.

---

🍎 Elmada Külleme

Elma küllemesinin önemli etmeni:

Podosphaera leucotricha

dır.

Hastalık:

• Genç yapraklarda,
• Sürgünlerde,
• Çiçeklerde,
• Genç meyvelerde

görülebilir.

Elma küllemesinde önceki yıldan kalan enfekteli sürgünlerin erken dönemde belirlenmesi önemlidir.

---

🍎 Elma Külleme Mücadelesinde Aktif Madde Yaklaşımı

Elma küllemesinde:

• Kükürt,
• DMI grubu aktif maddeler,
• SDHI grubu bazı aktif maddeler,
• QoI grubu bazı aktif maddeler,
• Thiophanate-methyl,
• Külleme hedefli özel aktif maddeler

gibi farklı seçenekler bulunabilir.

Burada da temel prensip:

aktif madde + FRAC + ruhsat + uygulama zamanı

birlikte değerlendirilmelidir.

---

🍓 Çilekte Külleme

Çilek küllemesinin önemli etmeni:

Sphaerotheca macularis f. sp. fragariae

dır.

Çilekte hastalık:

• Yapraklarda,
• Yaprak saplarında,
• Çiçeklerde,
• Meyvelerde

görülebilir.

Özellikle sık bitki örtüsü ve örtü altı üretim koşullarında mikroklima hastalık gelişimini etkileyebilir.

---

🍓 Çilekte Külleme İçin Aktif Madde Havuzu

Çilek bitkisinin güncel BKÜ kayıtlarında çok sayıda fungisit ve biyolojik mücadele aktif maddesi bulunmaktadır.

Bitki kayıtlarında:

• Azoxystrobin,
• Bacillus subtilis,
• Boscalid,
• Bupirimate,
• Cyflufenamid,
• Difenoconazole,
• Fluopyram,
• Fluxapyroxad,
• Kresoxim-methyl,
• Kükürt,
• Penconazole,
• Pyraclostrobin,
• Pyrimethanil,
• Tetraconazole

gibi aktif maddeler yer almaktadır.

Bunların tamamının otomatik olarak çilek küllemesine ruhsatlı olduğu düşünülmemelidir; kullanım kaydı bitki + hastalık + ürün bazında kontrol edilmelidir.

Bu ayrım özellikle önemlidir.

---

🍅 Domateste Külleme

Domateste özellikle Leveillula taurica önem taşır.

Hastalık bazı durumlarda yaprakların üst yüzeyinde sarımsı lekeler oluştururken yaprak alt yüzeyinde fungal gelişme görülebilir.

İlerleyen enfeksiyonlarda:

• Yaprak dokusu kuruyabilir,
• Fotosentez azalabilir,
• Erken yaprak yaşlanması oluşabilir,
• Bitkinin meyve besleme kapasitesi düşebilir.

---

🍅 Domateste Aktif Madde Çeşitliliği

Domates sera küllemesinde farklı gruplardan seçenekler bulunmaktadır.

Bunlar arasında:

• Azoxystrobin,
• Flutriafol,
• Penconazole,
• Boscalid,
• Pyraclostrobin,
• Tetraconazole,
• Bacillus temelli ürünler

gibi seçenekler yer almaktadır.

Örneğin güncel kayıtlar:

ARF

296 g/L Azoxystrobin + 218 g/L Flutriafol

50 ml/100 L – 3 gün PHI

kullanımını göstermektedir.

Ayrıca:

TOPAS 100 EC

100 g/L Penconazole

50 ml/100 L – 7 gün PHI

kaydına sahiptir.

SİGNUM WG

Boscalid + Pyraclostrobin

60 g/100 L – 3 gün PHI

kullanımına sahiptir.

Bu örnekler domates küllemesinde farklı FRAC gruplarının bulunduğunu göstermektedir.

---

🌶️ Biberde Külleme

Biberde sera koşullarında patlıcangiller küllemesi önemlidir.

Güncel kullanım kayıtlarında:

• Penconazole,
• Azoxystrobin,
• Boscalid + Kresoxim-methyl,
• Cyflufenamid

gibi farklı seçenekler bulunmaktadır.

Örneğin:

RITREAP %5 EW

→ 51,3 g/L Cyflufenamid
→ 25 ml/100 L
→ 1 gün PHI

olarak kayıtlıdır.

LACERTA 250 SC

→ 250 g/L Azoxystrobin
→ 75 ml/100 L
→ 3 gün PHI

olarak kayıtlıdır.

COLLİS SC

→ Boscalid + Kresoxim-methyl
→ 50 ml/100 L
→ 3 gün PHI

olarak kayıtlıdır.

Biber bölümünde yalnızca penconazole ürünlerini göstermek bu nedenle yetersiz olur.

---

🍆 Patlıcanda Külleme

Patlıcanda özellikle sera üretiminde Leveillula taurica önemlidir.

Patlıcangiller küllemesi için Bakanlığın güncel veri tabanında:

• Azoxystrobin
• Bacillus subtilis
• Boscalid
• Bupirimate
• COS-OGA
• Cyflufenamid
• Difenoconazole
• Fluopyram
• Flutriafol
• Fluxapyroxad
• Isopyrazam
• Kresoxim-methyl
• Kükürt
• Mefentrifluconazole
• Metrafenone
• Myclobutanil
• Penconazole
• Penthiopyrad
• Proquinazid
• Pseudomonas fluorescens
• Pyraclostrobin
• Reynoutria spp.
• Tea tree oil
• Tebuconazole
• Tetraconazole
• Trifloxystrobin
• Triflumizole

gibi geniş bir aktif madde grubu bulunmaktadır.

Bu nedenle patlıcanda külleme bölümünün yalnızca Penconazole ürünleriyle sınırlandırılması doğru değildir.

---

🍆 Patlıcanda Doğrulanabilen Ürün Örneği

PENRİVAL 100 EC

→ 100 g/L Penconazole
→ 50 ml/100 L
→ 7 gün PHI

olarak patlıcan serasında patlıcangiller küllemesine karşı kayıtlıdır.

Ancak burada amaç "en iyi ürün budur" demek değildir.

Penconazole, patlıcangiller küllemesi için mevcut çok sayıdaki aktif madde grubundan yalnızca biridir.

---

🥒 Hıyar, Kavun, Karpuz ve Kabakta Külleme

Kabakgillerde külleme özellikle:

• Hıyar,
• Kavun,
• Karpuz,
• Kabak

üretiminde önemlidir.

Hastalık yapraklarda beyaz fungal gelişmeler oluşturabilir ve yaprak alanının önemli bölümünü kaplayabilir.

Bu durum:

yaprak alanı kaybı → fotosentez azalması → meyve beslenmesinin zayıflaması → verim ve kalite kaybı

şeklinde ilerleyebilir.

Kabakgillerde de aktif madde seçimi ürün bazında yapılmalıdır.

---

🌱 Tütünde Külleme

Tütünde külleme özellikle yaprak kalitesi açısından önemlidir.

Yaprak yüzeyindeki enfeksiyonlar:

• Yaprak kalitesini,
• Görünümü,
• Kurutma ve işleme değerini

olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle tütünde hastalık takibi özellikle yaprak kalitesinin kritik olduğu dönemlerde önem taşır.

---

🧪 Biyolojik ve Alternatif Külleme Ürünleri

Külleme mücadelesi yalnızca sentetik fungisitlerden oluşmaz.

Bazı bitki-hastalık kombinasyonlarında:

• Bacillus türleri,
• Pseudomonas türleri,
• Reynoutria spp. ekstraktları,
• COS-OGA,
• Tea tree oil

gibi biyolojik veya bitki kaynaklı seçenekler de bulunabilir.

Örneğin patlıcangiller küllemesi veri tabanında Bacillus subtilis, Pseudomonas fluorescens, COS-OGA, Reynoutria spp. ve Tea tree oil gibi seçenekler bulunmaktadır.

Bunların kullanım şekli ve ruhsatı kimyasal fungisitlerden ayrı değerlendirilmelidir.

---

🔄 Külleme İlaçlarında FRAC Rotasyonu

Külleme hastalıklarında direnç yönetiminin temel kurallarından biri aynı etki mekanizmasının sürekli kullanılmamasıdır.

Örneğin:

Penconazole → başka Penconazole ürünü

gerçek bir rotasyon değildir.

Aynı şekilde:

Boscalid içeren ürün → başka Boscalid içeren ürün

de SDHI açısından gerçek bir grup değişimi oluşturmaz.

Daha doğru yaklaşım:

farklı FRAC gruplarının, ruhsat ve etiket koşullarına uygun şekilde programlanmasıdır.

---

🧬 Marka Değiştirmek Neden FRAC Rotasyonu Değildir?

Piyasada aynı aktif maddeyi içeren çok sayıda ticari ürün olabilir.

Örneğin aynı aktif madde:

Penconazole

farklı ticari isimlerle satılabilir.

Üretici:

ürün A → ürün B → ürün C

şeklinde marka değiştirirse ancak üç üründe de aynı aktif madde bulunuyorsa direnç yönetimi açısından hâlâ aynı hedefe yüklenmiş olur.

Bu nedenle ürün seçerken:

ticari isimden önce aktif madde ve FRAC kodu

kontrol edilmelidir.

---

🧴 Kükürt Külleme Mücadelesinde Neden Önemlidir?

Kükürt külleme hastalıklarında uzun yıllardır kullanılan önemli aktif maddelerden biridir.

En büyük avantajlarından biri çok noktalı etki karakteridir.

Ancak:

kükürt = her koşulda güvenli

anlamına gelmez.

Özellikle yüksek sıcaklık koşullarında fitotoksisite riski artabilir.

Bu nedenle uygulama zamanı ve ürün etiketi dikkate alınmalıdır.

---

🌱 Gübreleme ve Külleme İlişkisi

Aşırı azotlu gübreleme bazı üretim sistemlerinde çok güçlü vegetatif gelişmeye neden olabilir.

Bunun sonucunda:

• Sık yapraklanma,
• Yumuşak genç sürgünler,
• Yoğun taç,
• Hava hareketinin azalması

oluşabilir.

Bu nedenle külleme görülen bahçelerde yalnızca ilaçlama programı değil, bitki besleme programı da gözden geçirilmelidir.

Amaç azotu tamamen kesmek değil, bitkinin gelişme dönemine uygun dengeli besleme yapmaktır.

---

✂️ Budamanın Külleme Mücadelesindeki Yeri

Özellikle bağ ve meyve bahçelerinde budama:

• Hava hareketini artırır.
• Gölgeyi azaltır.
• İlaçların bitki yüzeyine ulaşmasını kolaylaştırır.
• Hastalıklı dokuların tespitini kolaylaştırır.

Ancak aşırı yaprak alma da bitkiyi gereksiz şekilde strese sokabilir.

Bu nedenle taç yönetimi bitkinin biyolojisine uygun yapılmalıdır.

---

💧 Sulama ve Nem Yönetimi

Külleme hastalıklarında nem yönetimi önemlidir.

Özellikle seralarda:

• Aşırı sulama,
• Gece yüksek nem,
• Yetersiz havalandırma,
• Yoğun bitki örtüsü

birlikte değerlendirilmelidir.

Amaç bitkiyi susuz bırakmak değil, gereksiz yüksek nem ve aşırı vegetatif gelişimi önlemektir.

---

🚜 Külleme Mücadelesinde Doğru Uygulama Zamanı

Külleme mücadelesinde uygulama zamanlaması ürün seçimi kadar önemlidir.

Özellikle hassas dönemler:

• Yeni sürgün gelişimi,
• Çiçeklenme,
• Çiçeklenme sonrası,
• Genç meyve dönemi,
• Yoğun yaprak gelişimi

olabilir.

Hastalık tamamen yayıldıktan sonra müdahale etmek yerine risk dönemlerinin önceden takip edilmesi daha başarılı bir yönetim sağlar.

---

⚠️ Külleme Mücadelesinde Yapılan Hatalar

Aynı aktif maddeyi farklı marka isimleriyle tekrarlamak

Bu gerçek FRAC rotasyonu değildir.

Başka bitkinin dozunu kullanmak

Domates dozu şeftaliye veya şeftali dozu bağa doğrudan aktarılmaz.

Hastalık veri tabanındaki aktif maddeyi otomatik olarak kullanmak

Aktif maddenin hastalık sayfasında bulunması, her ticari ürünün her bitkide ruhsatlı olduğu anlamına gelmez.

Dozu artırmak

Yüksek doz her zaman daha iyi kontrol sağlamaz.

PHI'yi dikkate almamak

Hasat öncesi süre ürün ve bitkiye göre değişir.

Kükürdü yüksek sıcaklıkta dikkatsiz kullanmak

Fitotoksisite meydana gelebilir.

Hastalık çok ilerledikten sonra mücadeleye başlamak

Özellikle genç meyve ve çiçek dönemlerinde geç kalmak ürün kalitesini etkileyebilir.

---

🛡️ Entegre Külleme Mücadelesi

Külleme yönetiminde en güçlü yaklaşım tek bir fungisit değil, birçok yöntemin birlikte kullanılmasıdır.

🌱 Bahçe ve sera yönetimi

Uygun dikim sıklığı ve iyi hava hareketi sağlanmalıdır.

✂️ Taç yönetimi

Aşırı sık ve gölgeli bitki yapısından kaçınılmalıdır.

🧪 Bitki besleme

Aşırı azot uygulamalarından kaçınılmalı, dengeli gübreleme yapılmalıdır.

🔍 Hastalık takibi

Hastalık ilk belirtileriyle birlikte değerlendirilmelidir.

🧴 Fungisit seçimi

Bitki + hastalık + aktif madde + FRAC + ruhsat birlikte değerlendirilmelidir.

🔄 Direnç yönetimi

Aynı FRAC grubunun sürekli tekrarından kaçınılmalıdır.

🦠 Biyolojik seçenekler

Uygun bitki ve ruhsat koşullarında biyolojik veya bitki kaynaklı ürünler programa dahil edilebilir.

---

📊 Külleme Hastalıklarında Aktif Madde Çeşitliliği

Bu çeşitlilik nedeniyle külleme makalesinde yalnızca birkaç ticari ürünün sıralanması yeterli değildir.

---

🧠 Külleme İlacı Seçerken İzlenecek Yol

Üretici açısından doğru sıra:

Hastalığı teşhis et

↓

Bitkiyi belirle

↓

Hastalık etmenini belirle

↓

Güncel BKÜ ruhsatını kontrol et

↓

Aktif maddeyi belirle

↓

FRAC grubunu kontrol et

↓

Önceki uygulamalarda hangi grupların kullanıldığını incele

↓

Uygun ürünü seç

↓

Etiket dozunu uygula

↓

PHI ve diğer kullanım koşullarına uy

↓

Sonraki uygulamayı farklı etki mekanizmasına göre planla

Bu yaklaşım, yalnızca marka ismi üzerinden ürün seçmekten çok daha sağlıklıdır.

---

📋 Bitkilere Göre Külleme Mücadelesinin Temel Farkları

---

📌 Külleme Mücadelesinin Özeti

Külleme hastalıklarında en önemli konu, tek bir ilaca bağlanmamaktır.

Bir hastalık için:

• Birden fazla aktif madde,
• Birden fazla FRAC grubu,
• Tek aktif maddeli ürünler,
• Kombinasyon ürünleri,
• Kükürt gibi çok noktalı etkili seçenekler,
• Bazı durumlarda biyolojik ve bitki kaynaklı ürünler

bulunabilir.

Ancak bunların tamamı her bitkide kullanılmaz.

Bu nedenle:

"Bu ilaç küllemeye iyi geliyor."

ifadesi tek başına yeterli değildir.

Doğru soru:

"Bu aktif maddeyi taşıyan hangi ürün, hangi bitkide, hangi külleme etmenine karşı, hangi dozda ve kaç günlük PHI ile güncel olarak ruhsatlı?"

olmalıdır.

Özellikle şeftali örneğinde görüldüğü gibi güncel BKÜ veri tabanında hastalık için çok daha geniş bir aktif madde havuzu bulunurken, belirli ürünlerin gerçek kullanım tavsiyeleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Bu nedenle profesyonel külleme yönetiminin temeli:

doğru teşhis + doğru zamanlama + doğru aktif madde + doğru FRAC rotasyonu + güncel ruhsat + doğru uygulama

olmalıdır.

---

❓ Sık Sorulan Sorular (SSS)