İncir Yetiştiriciliği: Çeşitleri, Bakımı ve Hasadı

📑 İçindekiler

İncir, bilimsel adıyla Ficus carica L., insanlık tarihinin en eski kültür meyvelerinden biri olduğu kabul edilen, Akdeniz ve Batı Asya kökenli önemli bir meyve türüdür.

Türkiye açısından incirin önemi diğer birçok meyveden farklıdır. Çünkü Türkiye yalnızca önemli miktarda taze incir üretmemekte, aynı zamanda dünyanın en önemli kuru incir üreticisi ve ihracatçısı konumunda bulunmaktadır.

İncir üretiminde özellikle:

• Aydın
• İzmir
• Bursa
• Mersin
• Balıkesir
• Hatay
• Antalya
• Adana
• Gaziantep
• Denizli

gibi farklı bölgelerde yetiştiricilik yapılmaktadır.

Ancak incir yetiştiriciliği tek tip değildir.

Bir üretici Sarılop ile kuru incir, başka bir üretici Bursa Siyahı ile taze sofralık incir, başka bir üretici ise farklı yöresel çeşitlerle üretim yapabilir.

Bu nedenle incir bahçesi kurarken yalnızca “hangi incir daha iyi?” sorusuna değil;

Hangi bölgede, hangi çeşit, hangi pazar ve hangi üretim amacı için?

sorusuna cevap verilmelidir.

İncirin en dikkat çekici özelliklerinden biri de bazı çeşitlerde meyve oluşumu için ilekleme adı verilen özel bir tozlanma sisteminin zorunlu olmasıdır. Bu sistemde erkek incir meyveleri içerisindeki ilek arıcığı (Blastophaga psenes) polenleri dişi çiçeklere taşır.

Bu nedenle incir yetiştiriciliğinde tozlanma, diğer birçok meyve türünden çok daha farklı ve teknik bir konudur.

---

🍈 İncir Hangi Meyve Grubuna Girer?

İncir:

Familya: Moraceae – Dutgiller
Cins: Ficus
Tür: Ficus carica L.

olarak sınıflandırılır.

İncir botanik açıdan klasik anlamda tek bir meyve değildir.

Yediğimiz incirin etli kısmı aslında içeride çok sayıda küçük çiçeğin bulunduğu çiçek tablasının (syconium) gelişmesiyle oluşur.

Bu nedenle incirin botanik yapısı diğer meyvelerden oldukça farklıdır.

İncir:

• Taş çekirdekli değildir.
• Elma ve armut gibi yumuşak çekirdekli değildir.
• Üzümsü meyvelerden farklı bir botanik yapıya sahiptir.
• Çok sayıda küçük çiçek ve meyve yapısını bir arada barındıran özel bir meyve yapısına sahiptir.

---

🌿 İncir Ağacının Botanik Özellikleri

İncir yaprağını döken, uzun ömürlü ve sıcak iklimlere uyumlu bir meyve ağacıdır.

Uygun koşullarda:

• 6–10 metreye ulaşabilir.
• Geniş taç oluşturabilir.
• Kuvvetli kök sistemi geliştirebilir.
• Yaşlandıkça gövdesi kalınlaşır.
• Çok sayıda yan dal meydana getirir.

Yaprakları büyük ve parçalıdır.

İncir ağacının gövde, dal ve yapraklarından kesildiğinde süt benzeri lateks çıkması karakteristik özelliklerinden biridir.

Bu lateks insan cildinde tahrişe neden olabileceğinden budama ve hasat sırasında dikkat edilmelidir.

---

🌱 İncirin Çok Özel Çiçek Yapısı

İnciri diğer meyvelerden ayıran en önemli özelliklerden biri çiçeklerinin dışarıdan görülmemesidir.

İncirin içinde:

• Dişi çiçekler
• Erkek çiçekler
• Gal çiçekleri

gibi farklı çiçek yapıları bulunabilir.

Bu çiçekler dışarıya açık bir çiçek gibi görünmediği için normal rüzgârla tozlanma gerçekleşmez.

Bazı incir tiplerinde meyve döllenmeden gelişebilirken bazı çeşitlerde döllenme zorunludur.

---

🐝 İncirde İlekleme ve Tozlanma

İncir yetiştiriciliğinin en teknik konularından biri ileklemedir.

Özellikle:

• Sarılop
• Bursa Siyahı
• Bardacık
• Sarı Zeybek

gibi bazı önemli çeşitlerde meyve tutumu için döllenme gereklidir.

Bu işlemde erkek incirlerde bulunan ilek meyveleri kullanılır.

İlek meyvesinin içerisinde yaşayan Blastophaga psenes adlı küçük arıcık, erkek incirdeki polenleri dişi incirin çiçeklerine taşır.

Bu işlem incirde klasik arıcılık anlamında bal arılarıyla yapılan tozlanma değildir.

İlek arıcığı + erkek incir + dişi incir

birlikte çalışan özel bir biyolojik sistem oluşturur.

---

🍈 İncirde İlekleme Nasıl Yapılır?

Dişi ağaçtaki meyveler yaklaşık fındık iriliğine ulaştığında ilekleme zamanı değerlendirilir.

İncir Araştırma Enstitüsü uygulamalarında:

• İlek meyveleri seçilir.
• Hastalıklı veya bozuk ilekler kullanılmaz.
• İçinde yeterli ilek arıcığı bulunan sağlıklı meyveler tercih edilir.
• İlekler file veya uygun taşıyıcı materyal içerisine yerleştirilir.
• Ağaç büyüklüğüne göre dağıtım yapılır.
• Normal koşullarda yaklaşık bir hafta arayla tekrarlanabilir.
• Serin ve yağışlı dönemlerde ek bir uygulama gerekebilir.

İleklemede kullanılan erkek incir çeşidinin dişi çeşitle zaman bakımından uyumlu olması son derece önemlidir.

Yanlış zamanda gelişen erkek incir kullanılırsa yeterli polen ve arıcık aktivitesi sağlanamayabilir.

---

🐝 İlek Arıcığının Önemi

İlek arıcığı:

Blastophaga psenes

incirin doğal tozlanma sisteminin temel canlılarından biridir.

Bu nedenle incir bahçesi kurarken yalnızca dişi çeşidi düşünmek yeterli değildir.

Bazı üretim sistemlerinde:

Dişi incir + uygun erkek incir + uygun ilekleme zamanı + sağlıklı ilek

birlikte planlanmalıdır.

İlekleme sırasında hastalıklı materyalin kullanılması ise yalnızca tozlanma başarısını değil, meyve sağlığını da etkileyebilir.

---

🌳 İncirin Üretim Sistemleri

İncir yetiştiriciliğini üç ana üretim modelinde değerlendirmek mümkündür.

🍯 Kuru İncir Üretimi

Ana amaç:

• Yüksek kuru madde
• Yüksek şeker
• İyi kuruma
• Açık renk
• İnce kabuk
• Küçük çekirdek
• Homojen kuruma

özelliklerine sahip meyve elde etmektir.

Türkiye'de bu sistemin en önemli çeşidi Sarıloptur.

🍈 Taze Sofralık İncir

Amaç:

• İri meyve
• Çekici renk
• İyi aroma
• İnce ve dayanıklı kabuk
• Raf ömrü
• Taşımaya dayanıklılık
• Pazarda kalma süresi

elde etmektir.

Bursa Siyahı bu alanda Türkiye'nin en önemli çeşitlerinden biridir.

🍯 Hem Taze Hem İşlemelik

Bazı yöresel çeşitler hem taze hem de farklı işleme yöntemleriyle değerlendirilebilir.

---

🌍 Dünyada İncir Üretimi

İncir üretimi ağırlıklı olarak Akdeniz havzası, Batı Asya ve bazı sıcak-kurak bölgelerde yoğunlaşmaktadır.

Tarım ve Orman Bakanlığı TEPGE'nin 2025 raporunda 2023 yılı için dünya incir üretimi yaklaşık 1,3 milyon ton ve üretim alanı yaklaşık 300 bin hektar olarak verilmektedir. Aynı rapora göre Türkiye 356 bin tonla ilk sırada, Mısır 193 bin tonla ikinci, Fas 119 bin tonla üçüncü sıradadır.

Dünya üretiminde Akdeniz kuşağının ağırlığı dikkat çekmektedir.

2024 FAOSTAT verilerini aktaran güncel derlemelerde dünya üretiminin yaklaşık 1,34 milyon ton, Türkiye üretiminin ise yaklaşık 375 bin ton seviyesinde olduğu görülmektedir.

---

🇹🇷 Türkiye’de İncir Üretimi

Türkiye incir konusunda dünya ölçeğinde özel bir konuma sahiptir.

Tarım ve Orman Bakanlığı TEPGE verilerine göre 2024/25 döneminde:

587 bin dekar alanda yaklaşık 375 bin ton incir üretimi

gerçekleşmiştir.

Üretimin yaklaşık:

• %55,9'u Aydın
• %22'si İzmir

kaynaklıdır.

2025 yılı için TÜİK'in ilk bitkisel üretim tahmini ise incirde 413 bin ton seviyesindedir. Bu rakam nihai gerçekleşme değil, ilk tahmindir.

Dolayısıyla üretim verilerini değerlendirirken:

2024/25 gerçekleşmesi ≈ 375 bin ton

ile

2025 ilk tahmini = 413 bin ton

birbirine karıştırılmamalıdır.

---

🏆 Türkiye Neden İncirde Dünya Lideri?

Türkiye'nin incirdeki avantajı sadece üretim miktarı değildir.

Aynı zamanda:

• Çok geniş genetik kaynak
• Sarılop gibi dünya çapında tanınan çeşit
• Aydın ve İzmir'in uygun ekolojisi
• Kuru incir işleme altyapısı
• İhracat tecrübesi
• Taze incir üretimindeki çeşitlilik
• Yetiştiricilik bilgi birikimi
• Kurutma kültürü
• Uluslararası pazar bağlantıları

bulunmaktadır.

Türkiye'nin incir alanında 272'den fazla dişi genotipi ve 58 erkek incir çeşidi/tipi üzerinde genetik kaynak çalışmalarına sahip olması da bu çeşitliliğin boyutunu göstermektedir.

---

📍 Türkiye'de İncir Nerelerde Yetiştirilir?

Türkiye'de incir üretiminin merkezi Ege Bölgesidir.

Ancak incir yalnızca Ege'de yetişmez.

Başlıca üretim alanları:

• Aydın
• İzmir
• Bursa
• Mersin
• Balıkesir
• Antalya
• Adana
• Hatay
• Gaziantep
• Denizli
• Manisa
• Muğla

ve uygun mikroklimaya sahip diğer bölgeleridir.

2024 verilerinde Aydın ve İzmir'in ardından Bursa ve Mersin de üretimde dikkat çeken illerdendir. Mersin'in Türkiye üretimindeki payı yaklaşık %2,4 olarak verilmiştir.

---

🏆 Aydın'da İncir Yetiştiriciliği

Aydın Türkiye'nin incir üretim merkezidir.

2024 verilerinde Türkiye üretiminin yaklaşık %55,9'u Aydın'dan gelmektedir.

Aydın'da incirin ekonomik önemi yalnızca yaş ürünle sınırlı değildir.

Özellikle:

• Sarılop
• Kuru incir
• İncir ezmesi
• İncir işleme
• Paketleme
• İhracat

bölge ekonomisinin önemli parçalarıdır.

Aydın'da incir için Entegre ve Kontrollü Ürün Yönetimi çalışmaları da yürütülmektedir. Bu çalışmalar özellikle pestisit kalıntısı, zararlılar, aflatoksin ve kalite konularına odaklanmaktadır.

---

🍈 Bursa'da İncir

Bursa, özellikle Bursa Siyahı ile dünya taze incir pazarında önemli bir konuma sahiptir.

Bursa Siyahı:

• İri
• Koyu mor-siyah kabuklu
• Kırmızı iç renkli
• Sofralık
• Taşımaya nispeten uygun
• İhracat değeri yüksek

bir çeşittir.

Bursa Siyahı 2018 yılında tescillenmiştir.

---

🌊 Mersin'de İncir Yetiştiriciliği

Mersin, incir açısından özellikle dikkat edilmesi gereken illerden biridir.

TEPGE'nin 2024 verilerinde Mersin'in Türkiye incir üretimindeki payı yaklaşık %2,4 olarak gösterilmektedir.

Mersin'in avantajları:

• Uzun vejetasyon dönemi
• Sıcak yazlar
• Ilıman kışlar
• Geniş mikroklima çeşitliliği
• Akdeniz kıyı kuşağı

olabilir.

Özellikle:

• Anamur
• Bozyazı
• Aydıncık
• Silifke
• Erdemli
• Tarsus
• Mut'un uygun mikroklimaları

incir açısından değerlendirilebilir.

Ancak Mersin'de incir bahçesi kurulurken Aydın'daki kuru incir ekolojisiyle aynı sonuçların alınacağı düşünülmemelidir.

Kuru incirde özellikle hasat dönemindeki:

yüksek sıcaklık + düşük nem + yağışsız hava

kuruma kalitesini belirleyen önemli faktörlerdir.

Bu nedenle Mersin'de kuru incir hedefleyen üretici, özellikle hasat dönemindeki mikroklima ve kurutma altyapısını çok iyi değerlendirmelidir.

---

🌡️ İklim ve Sıcaklık İstekleri

İncir sıcak iklim meyvesidir.

Başarılı üretim için:

• Uzun ve sıcak yaz
• Yeterli güneşlenme
• Kışın aşırı soğukların olmaması
• Hasat döneminde düşük yağış
• Kurutmalık üretimde düşük nem
• İyi hava hareketi

önemlidir.

İncir soğuğa hassastır.

Özellikle genç ağaçlarda:

• Dal uçları
• Genç sürgünler
• Tomurcuklar
• İnce dallar

düşük sıcaklıklardan zarar görebilir.

---

❄️ İncirde Don Zararı

İncir don riski yüksek alanlarda ticari bahçe için dikkatle değerlendirilmelidir.

Özellikle:

• Vadi tabanları
• Soğuk hava biriken çukur alanlar
• Kuzeye bakan yamaçlar
• Geçirgenliği düşük alanlar

riskli olabilir.

Bahçe seçiminde:

Soğuk hava drenajı

önemli bir kriterdir.

İncir bahçesi mümkün olduğunca:

• Güneş alan
• Hava hareketi iyi
• Soğuk hava birikmeyen
• Güney veya güneydoğu yönlü

alanlarda kurulmalıdır.

---

☀️ Işık İsteği

İncir yüksek ışık isteyen bir meyve türüdür.

Yeterli güneş:

• Meyve rengini
• Şeker birikimini
• Kuruma kalitesini
• Meyve olgunlaşmasını
• Dal verimliliğini

etkiler.

Sık dikim nedeniyle taç içinin gölgelenmesi:

• Meyve kalitesini düşürebilir.
• Hava hareketini azaltabilir.
• Hastalık riskini artırabilir.
• Kurutmalık meyvenin kalite sınıfını etkileyebilir.

---

🌱 Toprak İstekleri ve pH

İncir farklı topraklara uyum sağlayabilen bir türdür.

Ancak ticari üretimde:

• Derin
• Geçirgen
• İyi drene edilmiş
• Orta bünyeli
• Kök gelişimine uygun
• Organik maddesi yeterli

topraklar tercih edilmelidir.

İncirin güçlü kök sistemi sayesinde nispeten fakir topraklarda yaşayabilmesi, yüksek verim için bu tür toprakların ideal olduğu anlamına gelmez.

Hayatta kalmak ile yüksek ticari verim aynı şey değildir.

---

💧 İncirde Sulama

İncir kuraklığa belirli ölçüde dayanıklı bir türdür.

Ancak ticari üretimde su yönetimi önemlidir.

Özellikle:

• Yeni bahçe
• Genç fidan
• Meyve gelişimi
• Aşırı sıcak dönemleri
• Kurak geçen yıllar

sulama ihtiyacını artırabilir.

Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Alata araştırma materyallerinde yıllık yağışın 550 mm'nin altında olduğu yıllarda yaz döneminde sulama ihtiyacına dikkat çekilmektedir.

Modern bahçelerde damla sulama ile kontrollü su yönetimi yapılabilir.

Ancak fazla sulama da:

• Vegetatif gelişimi artırabilir.
• Meyve kalitesini etkileyebilir.
• Kök bölgesinde oksijen sorununa yol açabilir.
• Hastalık riskini artırabilir.

---

🌿 Gübreleme ve Bitki Besleme

İncirde gübreleme programı:

Toprak analizi + yaprak analizi + ağaç yaşı + verim hedefi + sulama sistemi

birlikte değerlendirilerek hazırlanmalıdır.

Önemli elementler:

• Azot
• Fosfor
• Potasyum
• Kalsiyum
• Magnezyum
• Bor
• Çinko
• Demir

olabilir.

Özellikle azotun aşırı kullanılması incirde her zaman olumlu değildir.

Fazla azot:

• Aşırı sürgün
• Geç olgunlaşma
• Meyve kalite düşüşü
• Dengesiz taç gelişimi

oluşturabilir.

Kuru incirde yüksek kalite için yalnızca yüksek verim değil, meyvenin kuru madde ve şeker birikimi de önemlidir.

---

🌳 İncir Fidanı Seçimi

Bahçe tesisinde çeşidi belli ve sağlıklı fidan kullanılmalıdır.

Fidan:

• Sağlıklı köklere sahip olmalı.
• Gövde yaralanması bulunmamalı.
• Çeşidi kesin olarak bilinmeli.
• Fidan kaynağı güvenilir olmalı.
• Virüs ve hastalık riski kontrol edilmeli.
• Üretim materyali mümkün olduğunca sertifikalı olmalıdır.

İncir Araştırma Enstitüsü günümüzde de virüsten ari ön temel materyal ve sertifikalı fidan üretimine yönelik çalışmalar yürütmektedir.

---

🌱 İncir Nasıl Çoğaltılır?

İncirde yaygın çoğaltma yöntemi çelikle çoğaltmadır.

Çelikle üretimin avantajı:

• Çeşit özelliğinin korunması
• Hızlı fidan üretimi
• Homojen bahçe kurulması

olabilir.

Tohumla çoğaltma ise ticari çeşit özelliğini korumak açısından uygun değildir.

Tohumdan elde edilen bireyler farklı özellik gösterebilir.

---

🍈 Türkiye'de Önemli İncir Çeşitleri

Türkiye'de çok zengin bir incir genetik kaynakları bulunmaktadır.

Başlıca ticari ve yöresel çeşitler:

• Sarılop
• Bursa Siyahı
• Bardacık
• Göklop
• Morgüz
• Yeşilgüz
• Beyaz Orak
• Siyah Orak
• Sultan Selim
• Sarı Zeybek
• Kavak
• Horasan
• Mut
• 208 Siyah
• 1100

ve çok sayıda yöresel tiptir.

İncir Araştırma Enstitüsü'nün koleksiyonlarında yüzlerce dişi genotip ile çok sayıda erkek incir tipi muhafaza edilmektedir.

---

🏆 Sarılop

Sarılop Türkiye'nin en önemli kurutmalık incir çeşididir.

Özellikle:

• Aydın
• İzmir
• Büyük Menderes
• Küçük Menderes

havzalarında üstün performans gösterir.

Sarılop'un kurutmalık avantajları:

• İnce kabuk
• Kalın meyve eti
• Yüksek şeker
• İyi kuru madde
• Açık renk
• Küçük çekirdek
• Homojen kuruma

özellikleridir.

İncir Araştırma Enstitüsü Sarılop'un Aydın ve İzmir ekolojisine özel yüksek adaptasyon gösterdiğini belirtmektedir.

Bu nedenle Sarılop'u Türkiye'nin her bölgesine aynı kaliteyle taşıyabileceğimizi düşünmek doğru değildir.

---

🖤 Bursa Siyahı

Bursa Siyahı Türkiye'nin en önemli taze sofralık incirlerinden biridir.

Özellikleri:

• Büyük meyve
• Koyu mor-siyah kabuk
• Kırmızı iç renk
• Çekici görünüm
• Sofralık tüketim
• İhracata uygunluk

olarak öne çıkar.

Taze incir ihracatında Türkiye'nin en önemli çeşitlerinden biridir.

---

🍐 Bardacık

Bardacık özellikle İzmir çevresinde tanınan kaliteli sofralık çeşitlerden biridir.

Özellikleri:

• Orta-iri meyve
• Armut biçimi
• İnce kabuk
• Sarımsı-yeşil dış renk
• Pembe-kırmızı iç renk
• Tatlı aroma
• Kolay soyulabilen kabuk

olarak tanımlanmaktadır.

Olgunlaşma dönemi genel olarak temmuz sonu ile eylül başı arasındadır.

---

🍈 Göklop

Göklop iri meyveli sofralık çeşitlerden biridir.

Özellikleri:

• Geniş taç
• Dik gelişen dallar
• İri meyve
• Basık şekil
• Sarımsı-yeşil kabuk
• Pembe-açık kırmızı iç renk

şeklindedir.

Yaklaşık ağustos başı ile eylül sonu arasında olgunlaşabilir.

Çatlama ve iç çürüklüğüne duyarlılık gösterebilir.

---

🍇 Morgüz

Morgüz geççi sofralık incirler arasında dikkat çekmektedir.

Özellikle uzun hasat dönemi isteyen üretici açısından ilginçtir.

Meyveleri:

• Orta-iri/iri
• Morumsu-yeşil
• Kırmızı iç renkli
• Tatlı
• Kolay soyulabilir

özellikler gösterebilir.

Kaynaklarda olgunlaşma döneminin ağustos ortasından kasım ortasına kadar uzayabildiği bildirilmektedir.

---

🏆 İncir Çeşit Karşılaştırması

Üretici açısından farklı incir türlerini birbirleriyle değil, aynı ürün içerisindeki ticari çeşitleri karşılaştırmak daha doğrudur.

---

📏 Dikim Aralıkları ve Bahçe Tesisi

İncirde dikim aralığı:

• Çeşit
• Anaç/materyal
• Toprak
• Taç yapısı
• Sulama
• Terbiye
• Mekanizasyon
• Üretim amacı

gibi faktörlere göre belirlenmelidir.

Geleneksel bahçelerde geniş dikim aralıkları kullanılabilir.

Modern üretimde ise daha sık dikim sistemleri üzerinde çalışmalar yapılmaktadır.

İncir Araştırma Enstitüsü bazı çeşitlerde sık dikim ve terbiye sistemlerinin verim ve kaliteye etkisini araştırmaktadır.

Ancak sık dikim yapılacaksa:

Daha fazla fidan = daha fazla budama + daha yoğun taç yönetimi

hesaba katılmalıdır.

---

🌳 Terbiye Sistemleri

İncirde:

• Goble
• Modifiye lider
• Açık merkezli sistem
• Sık dikim sistemleri
• Kontrollü çalımsı taç

gibi farklı yaklaşımlar kullanılabilir.

Kuru incir bahçelerinde ağaçların kolay hasat edilebilmesi ve güneşlenme önemlidir.

Taze sofralık üretimde ise:

• Meyve kalitesi
• Hava hareketi
• Hasat kolaylığı
• Meyvenin güneşten korunması
• Mekanizasyon

daha fazla dikkate alınabilir.

---

✂️ İncir Budaması

İncirde budamanın temel amaçları:

• Taç oluşturmak
• Güneşlenmeyi artırmak
• Verimli dalları korumak
• Yaşlı dalları yenilemek
• Hasadı kolaylaştırmak
• Hava hareketini artırmak

olmalıdır.

Kış budaması yaprak dökümünden sonra gerçekleştirilebilir.

Yaz döneminde ise:

• Sürgün seyreltme
• Uç alma
• Eğme
• Bükme

gibi işlemler uygulanabilir.

---

🌸 Çiçeklenme ve Meyve Oluşumu

İncirde meyve oluşumu diğer meyve türlerinden farklıdır.

Ağaçta farklı dönemlerde oluşan meyve doğuşları bulunabilir.

Bazı çeşitlerde:

• İlkbahar ürünü
• Yaz ürünü
• Sonraki ürün

gibi farklı gelişim dönemleri görülebilir.

Bu nedenle budama zamanı meyve doğuşlarını doğrudan etkileyebilir.

---

🍈 İncirde Yellop ve İyilop

İncir üretiminde önemli terimlerden biri yelloptur.

Yellop, ilkbaharda oluşan ilk ürün grubunu ifade eder.

İyilop ise esas ekonomik ürünün oluştuğu yaz dönemindeki üründür.

Çeşide göre bu ürünlerin:

• Döllenme ihtiyacı
• Dökülme durumu
• Ticari önemi

değişebilir.

Sarılop gibi bazı çeşitlerde ilk ürünün büyük bölümü dökülür ve esas ekonomik ürün daha sonraki doğuşlardan gelir.

---

💧 Meyve İriliğini Belirleyen Faktörler

İncir meyve iriliğinde:

• Çeşit
• Ağaç yaşı
• Su
• Beslenme
• Yaprak alanı
• Meyve yükü
• Güneşlenme
• Budama
• Tozlanma

etkilidir.

Özellikle taze sofralık incirde meyve iriliği ticari fiyat üzerinde önemli etkiye sahip olabilir.

Ancak sadece iri meyve hedeflemek doğru değildir.

İri fakat:

• Düşük şekerli
• Çatlak
• İç çürüklü
• Yumuşak
• Taşımaya dayanıksız

meyve ticari olarak beklenen değeri oluşturmayabilir.

---

🍯 Kuru İncirde Kalite Kriterleri

Kurutmalık incirde:

• Yüksek kuru madde
• Yüksek şeker
• İnce kabuk
• Kalın et
• Küçük çekirdek
• Açık renk
• Homojen kuruma
• Hızlı kuruma
• Yüksek aroma

istenir.

Sarılop bu özellikler nedeniyle Türkiye'nin en önemli kurutmalık çeşididir.

---

☀️ İncirde Kurutma

Kuru incir üretiminde hasat sonrası dönem en az bahçe dönemi kadar önemlidir.

Olgunlaşan incirler:

• Yere düşebilir.
• Ağaç üzerinde buruşabilir.
• Kuruyabilir.
• Hasat edilerek kurutmaya alınabilir.

Kurutmada:

• Güneşlenme
• Sıcaklık
• Hava hareketi
• Bağıl nem
• Meyvenin başlangıç nemi
• Kurutma süresi
• Hijyen

önemlidir.

Yağışlı dönemde kurutma kalitesi ciddi şekilde düşebilir.

---

🦠 Aflatoksin Riski

Kuru incirde en önemli kalite ve gıda güvenliği konularından biri aflatoksin oluşumudur.

Aflatoksin riski:

• Meyve yaralanmaları
• Böcek zararı
• Çürüklük
• Yetersiz kurutma
• Uygun olmayan depolama
• Yüksek nem

gibi faktörlerle ilişkilidir.

Bu nedenle kuru incirde yalnızca “ilaçlama” düşünülmemelidir.

Bahçe hijyeni + zararlı yönetimi + doğru hasat + hızlı ve doğru kurutma + uygun depolama

birlikte uygulanmalıdır.

Aydın'daki EKÜY çalışmalarında aflatoksin ve okratoksin oluşumunun önlenmesi özel olarak ele alınmaktadır.

---

🐛 İncirde Ekşilik Böcekleri

Ekşilik böcekleri özellikle olgunlaşmış ve zarar görmüş meyvelerde ciddi kalite problemi oluşturabilir.

Zarar gören meyvelerde:

• Fermantasyon
• Ekşime
• İç çürüme
• Kötü koku
• Kalite kaybı

görülebilir.

Özellikle yere düşmüş ve hasat edilmemiş incirler zararlı popülasyonlarının artmasına katkıda bulunabilir.

Bu nedenle bahçe temizliği önemlidir.

---

🪰 İncir Siyah Sineği

İncir siyah sineği de bazı bölgelerde incir bahçelerinde izlenmesi gereken zararlılardan biridir.

Özellikle:

• Olgun meyveler
• Yaralı meyveler
• Bahçe hijyeninin zayıf olması

zararlı baskısını artırabilir.

---

🕷️ Kırmızı Örümcekler

Sıcak ve kuru dönemlerde akarlar önemli hale gelebilir.

Yoğun zarar:

• Yapraklarda bronzlaşma
• Yaprak dökümü
• Fotosentez azalması
• Meyve gelişiminde gerileme

oluşturabilir.

Ancak akar görülmesi otomatik olarak ilaçlama anlamına gelmez.

Popülasyon yoğunluğu ve doğal düşmanlar değerlendirilmelidir.

---

🐛 Kanlı Balsıra

Kanlı balsıra, incir bahçelerinde özellikle bazı bölgelerde önemli zararlılardan biridir.

Yoğun popülasyon:

• Bitki özsuyunun azalmasına
• Sürgün zayıflamasına
• Yapraklarda kirlenmeye
• Genel ağaç gelişiminin bozulmasına

neden olabilir.

İncir Araştırma Enstitüsü ve Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü incirde kanlı balsıra, kırmızı örümcek ve diğer zararlılarla ilgili entegre mücadele çalışmalarını sürdürmektedir.

---

🦠 İncirde Hastalıklar

İncirde bölgeye göre:

• Kök çürüklükleri
• Dal ve gövde hastalıkları
• Meyve çürüklükleri
• İç çürüklükleri
• Yaprak hastalıkları
• Hasat sonrası çürüklükler

önemli olabilir.

Özellikle:

Yüksek nem + yağış + meyve yaralanması + kötü hijyen

hastalık riskini artırabilir.

---

🛡️ İncirde Entegre Mücadele

İncir bahçesinde mücadele:

Gözlem → Tanı → Yoğunluk takibi → Kültürel önlem → Biyolojik mücadele → Gerekirse ruhsatlı kimyasal mücadele

şeklinde yürütülmelidir.

Özellikle kuru incirde gıda güvenliği nedeniyle pestisit kullanımının kontrolü çok önemlidir.

Üretici:

• Hasat aralığına
• Ruhsat durumuna
• Etiket bilgisine
• Kalıntı limitlerine
• İhracat ülkesinin taleplerine

dikkat etmelidir.

---

🌿 Yabancı Ot Yönetimi

İncir bahçesinde yabancı otlar:

• Su tüketir.
• Besin rekabeti oluşturur.
• Hasadı zorlaştırır.
• Zararlılar için barınak sağlayabilir.

Ancak toprağın sürekli ve yoğun şekilde işlenmesi de kök sistemine zarar verebilir.

Alternatifler:

• Biçme
• Kontrollü toprak işleme
• Malç
• Örtü bitkisi
• Mekanik mücadele

olabilir.

Kimyasal mücadelede ürünün ve kullanımın güncel ruhsatı mutlaka kontrol edilmelidir.

---

☀️ Güneş Yanıklığı

Özellikle sıcak Akdeniz bölgelerinde güneş yanıklığı önemli olabilir.

Aşırı yaprak kaybı:

Meyve + doğrudan güneş + yüksek sıcaklık

kombinasyonunu oluşturur.

Bu nedenle aşırı budamadan ve gereksiz yaprak kaybından kaçınılmalıdır.

İncir Araştırma Enstitüsü Sarılop'ta kaolin partikül film uygulamalarının güneş yanıklığı, verim, kalite ve bazı zararlılar üzerine etkisini araştırmıştır.

---

🌧️ Yağış ve İncir Kalitesi

İncirde özellikle hasat dönemindeki yağışlar çok önemlidir.

Yağış:

• Çatlama
• Ekşime
• Çürüme
• Kurutma süresinin uzaması
• Aflatoksin riskinin artması
• Renk bozulması

gibi sorunlara neden olabilir.

Bu nedenle kuru incirde üretim bölgesinin mikrokliması son derece önemlidir.

Aydın ve İzmir'in bazı bölgelerinin kuru incirde üstün olmasının nedenlerinden biri de olgunlaşma ve kurutma dönemindeki iklim koşullarıdır.

---

🍈 Taze İncir Hasadı

Taze incirde hasat zamanı çok önemlidir.

Çünkü incir:

Dalından koparıldıktan sonra diğer bazı meyveler gibi belirgin şekilde olgunlaşmaya devam eden bir ürün değildir.

Bu nedenle hasat olgunluğu doğru belirlenmelidir.

Hasatta:

• Meyve rengi
• Yumuşama
• Meyvenin sarkması
• Kabuk görünümü
• Tat
• Çeşidin karakteristik özellikleri

değerlendirilir.

---

🖤 Bursa Siyahı Hasadı

Bursa Siyahı gibi taze ihracata yönelik çeşitlerde:

• Meyve rengi
• İrilik
• Sertlik
• Çatlak olmaması
• Sap/kabuk bütünlüğü
• Taşımaya dayanıklılık

çok önemlidir.

Aydın'da 2024 yılında Sarılop taze incirin kesim tarihi 12 Temmuz, Bursa Siyahı'nın ise 21 Temmuz olarak belirlenmiştir. Bu tarihler yıllara göre değişebileceği için sabit takvim olarak kullanılmamalıdır.

---

📦 Taze İncirde Soğuk Zincir

Taze incirin en büyük dezavantajlarından biri kısa raf ömrüdür.

Hasattan sonra:

• Ön soğutma
• Soğuk depolama
• Uygun ambalaj
• Kontrollü taşıma
• Hızlı pazarlama

önemlidir.

Taze incir ihracatında birkaç saatlik gecikme bile ürün kalitesini etkileyebilir.

---

🍯 Kuru İncirde Depolama

Kuru incir:

• Düşük nem
• Uygun sıcaklık
• Temiz depo
• Zararlı kontrolü
• Küf kontrolü
• Ambalaj

koşullarında muhafaza edilmelidir.

Depoda:

• Kemirgenler
• Depo zararlıları
• Nem
• Küf
• Yoğun sıcaklık değişimi

kontrol altında tutulmalıdır.

---

📦 Türkiye'nin İncir İhracatı

Türkiye hem taze hem de kuru incirde dünya ticaretinde çok güçlüdür.

TEPGE'nin 2024/25 verilerinde:

• 21,6 bin ton yaş incir
• 41,3 bin ton kuru incir

ihracatı belirtilmektedir.

Taze incirde 2024/25 ihracatında:

• Almanya
• Rusya
• Avusturya
• Hollanda
• Birleşik Krallık

öne çıkan pazarlar arasındadır.

Kuru incirde ise:

• Fransa
• ABD
• Almanya
• Kanada
• İtalya

önemli pazarlardandır.

---

🍯 Türkiye Kuru İncirde Neden Çok Güçlü?

Türkiye'nin kuru incirdeki avantajı özellikle Sarılop + Ege ekolojisi + kurutma kültürü + işleme altyapısı kombinasyonundan kaynaklanmaktadır.

2023/24 sezonu için INC verilerine dayanan TEPGE raporunda dünya kuru incir üretiminin yaklaşık:

• %49'u Türkiye
• %19'u İran
• %16'sı Afganistan

olarak verilmiştir.

Bu oran Türkiye'nin kuru incirdeki olağanüstü konumunu göstermektedir.

---

🧡 İncirin Besin Değeri

İncir:

• Doğal şekerler
• Lif
• Potasyum
• Kalsiyum
• Magnezyum
• Demir
• Bakır
• Polifenoller
• Karotenoidler

içeren bir meyvedir.

Kuru incirde su azaldığı için enerji ve şeker yoğunluğu yaş incire göre çok daha yüksektir.

Bu nedenle yaş ve kuru incirin besin değerlerini doğrudan aynı kilogram üzerinden karşılaştırmak doğru değildir.

---

🍈 İncir Nasıl Tüketilir?

Taze incir:

• Doğrudan
• Yoğurtla
• Kahvaltıda
• Salatalarda
• Peynirle
• Tatlılarda
• Reçel olarak

tüketilebilir.

Kuru incir ise:

• Atıştırmalık
• Kahvaltılık
• Tatlı
• İncir ezmesi
• İncir barı
• Reçel
• Unlu mamuller
• Dolgulu ürünler

için kullanılabilir.

---

🌳 İncir Ağacının Ekonomik Ömrü

İncir uzun ömürlü bir meyve ağacıdır.

Uygun koşullarda onlarca yıl ekonomik üretim sağlayabilir.

Ancak ekonomik ömür:

• Toprak
• Sulama
• Budama
• Hastalık
• Çeşit
• Ağaç sağlığı
• Bahçe yönetimi

gibi faktörlere bağlıdır.

Yaşlı bir ağaç otomatik olarak verimsiz değildir.

Doğru gençleştirme ve bakım ile uzun süre üretimde tutulabilir.

---

💰 İncir Yetiştiriciliğinin Ekonomik Potansiyeli

İncir Türkiye'de yüksek katma değer oluşturabilen meyvelerden biridir.

Bunun temel nedenleri:

• Kuru incir ihracatı
• Taze incir ihracatı
• Yerleşik iç pazar
• İşleme sanayisi
• Kurutma
• Paketleme
• Marka değeri
• Aydın İnciri gibi coğrafi işaretler

olmasıdır.

Ancak üreticinin gelirini yalnızca kilogram fiyatıyla değerlendirmek doğru değildir.

Gerçek hesap:

Dekara verim × pazarlanabilir ürün oranı × ortalama satış fiyatı − toplam üretim maliyeti

üzerinden yapılmalıdır.

---

📊 Kuru İncir ve Taze İncirin Ekonomik Farkı

---

🌍 Türkiye'de İncirin Gelecek Potansiyeli

Türkiye'nin incirde gelecekteki en önemli avantajlarından biri genetik çeşitliliğidir.

İncir Araştırma Enstitüsü:

• Genetik kaynakların korunması
• Yeni çeşit geliştirme
• Sarılop klon seleksiyonu
• Tozlayıcı seçimi
• Taze incir çeşitlerinin geliştirilmesi
• Depolama
• Kurutma
• İşleme

alanlarında çalışmalar yürütmektedir.

Özellikle taze incirde Bursa Siyahı dışındaki çeşitlerin çeşitlendirilmesi Türkiye'nin pazarlama sezonunu uzatabilir.

Çok erkenci + orta sezon + geççi çeşitlerin aynı ticari sistemde değerlendirilmesi:

daha uzun hasat dönemi + daha geniş pazar

oluşturabilir.

---

🤖 Akıllı Tarımda İncir

İncir bahçelerinde modern teknolojiler giderek daha önemli hale gelebilir.

Kullanılabilecek sistemler:

• Toprak nem sensörleri
• Otomatik sulama
• Meteoroloji istasyonu
• Yaprak ıslaklığı sensörü
• Drone görüntüleme
• Uydu görüntüleri
• Kamera ile meyve sayımı
• Dijital zararlı takip sistemleri

Özellikle kuru incirde hava koşullarının izlenmesi önemlidir.

Hasat döneminde:

Yağış + nem + sıcaklık + kurutma koşulları

birlikte takip edilebilir.

---

📅 İncir Yıllık Bakım Takvimi

❄️ Ocak

• Ağaçların dinlenme dönemi kontrol edilir.
• Kış budaması planlanır.
• Kuru ve hastalıklı dallar belirlenir.
• Drenaj kontrol edilir.
• Gövde yaraları incelenir.
• Toprak analizi planlanır.
• Yeni bahçe tesisleri için arazi değerlendirilir.

❄️ Şubat

• Kış budaması yapılır.
• Yaşlı ve verimsiz dallar azaltılır.
• Bahçe tabanı temizlenir.
• Drenaj kanalları kontrol edilir.
• Yeni fidan dikimleri için hazırlık yapılır.
• Budama artıkları bahçeden uzaklaştırılır.

🌱 Mart

• Ağaçların uyanması izlenir.
• Yeni sürgün gelişimi kontrol edilir.
• Toprak nemi takip edilir.
• Gübreleme programı analizlere göre hazırlanır.
• Genç fidanların gövde gelişimi kontrol edilir.

🌿 Nisan

• Sürgün gelişimi hızlanır.
• Yabancı ot mücadelesi yapılır.
• Zararlı gözlemleri başlatılır.
• Taç yoğunluğu kontrol edilir.
• Sulama ihtiyacı değerlendirilir.
• Erkek incir bahçeleri ve ilek materyali planlanır.

🌸 Mayıs

• Çiçek ve meyve doğuşları takip edilir.
• İlekleme hazırlıkları yapılır.
• Erkek incirlerin gelişimi izlenir.
• Zararlı popülasyonları kontrol edilir.
• Toprak nemi takip edilir.
• Gerekli bitki besleme uygulamaları analizlere göre yapılır.

🐝 Haziran

• İlekleme dönemi başlar.
• Uygun erkek incirler seçilir.
• İlek arıcığı çıkışı kontrol edilir.
• Gerekirse ikinci ilekleme yapılır.
• Genç meyveler izlenir.
• Sulama düzenlenir.
• Zararlı ve hastalık takibi yapılır.

☀️ Temmuz

• Erken çeşitlerde hasat başlayabilir.
• Sarılop gibi çeşitlerde olgunlaşma takip edilir.
• Taze incirlerde hasat kriterleri kontrol edilir.
• Düşen kuru incirler toplanır.
• Kurutma alanları hazırlanır.
• Yağış riski takip edilir.
• Güneş yanıklığı kontrol edilir.

🍈 Ağustos

• Ana hasat dönemi birçok bölgede başlar.
• Sarılop'ta kuru incir hasadı yoğunlaşır.
• Bursa Siyahı ve diğer sofralık çeşitlerde hasat yapılır.
• Meyveler sınıflandırılır.
• Kurutma işlemi yapılır.
• Aflatoksin riskine karşı hijyen kontrol edilir.
• Taze ürünlerde soğuk zincir korunur.

☀️ Eylül

• Geç çeşitlerin hasadı devam eder.
• Kurutmalık ürünler sınıflandırılır.
• Depolanan kuru incirler kontrol edilir.
• Taze ürünlerin pazarlaması sürdürülür.
• Bahçe hijyeni sağlanır.
• Düşen ve çürüyen meyveler toplanır.

🍂 Ekim

• Geççi çeşitlerin hasadı yapılabilir.
• Kurutmalık ürünlerin son kontrolleri gerçekleştirilir.
• Depolarda zararlı kontrolü yapılır.
• Ağaçların yaprak durumu izlenir.
• Toprak analizleri planlanır.
• Sonbahar bakım programı hazırlanır.

🍂 Kasım

• Yaprak dökümü başlar.
• Kuru ve hastalıklı dallar belirlenir.
• Drenaj kontrol edilir.
• Bahçe tabanı temizlenir.
• Organik madde yönetimi planlanır.
• Gelecek sezon budama planı hazırlanır.

❄️ Aralık

• Ağaçlar dinlenme dönemine girer.
• Budama planı kesinleştirilir.
• Depolanan kuru incirler kontrol edilir.
• Zararlı ve küf kontrolü yapılır.
• Yeni fidan siparişleri planlanır.
• Bahçe kayıtları değerlendirilir.

---

⚠️ İncir Yetiştiriciliğinde En Sık Yapılan Hatalar

Yanlış çeşit seçmek

Kuru incir için uygun olmayan bir çeşitle kuru incir üretmeye çalışmak ekonomik kayba yol açabilir.

İleklemeyi hafife almak

Döllenmeye ihtiyaç duyan çeşitlerde doğru tozlayıcı ve doğru zamanlama olmadan yeterli ürün alınamayabilir.

Yanlış erkek incir kullanmak

Erkek çeşidin dişi çeşit ile fenolojik uyumu önemlidir.

Hastalıklı ilek kullanmak

İlekleme sırasında hastalık etmenlerinin taşınma riski vardır.

Aşırı azot vermek

Fazla vegetatif gelişme kaliteyi olumsuz etkileyebilir.

Sulamayı tamamen bırakmak

İncir kuraklığa dayanıklı olsa da yüksek ticari verim için her koşulda tamamen susuz bırakılması doğru değildir.

Aşırı sulamak

Kök bölgesinde sorun oluşturabilir ve kaliteyi etkileyebilir.

Aşırı budamak

Meyvelerin güneş yanıklığına maruz kalmasını artırabilir.

Hasadı geciktirmek

Özellikle taze incirde çürüme ve pazarlanabilirlik kaybı artabilir.

Kurutmayı hafife almak

Kötü kurutma aflatoksin ve kalite problemlerinin önünü açabilir.

Bahçe hijyenini ihmal etmek

Düşen ve çürüyen meyveler zararlıların çoğalmasına katkı sağlayabilir.

---

🧑‍🌾 Mesut Tarım Açısından İncir Yetiştiriciliği

İncir, Mesut Tarım açısından yalnızca bir meyve değil, Türkiye'nin tarımsal gücünü temsil eden ürünlerden biridir.

Türkiye'nin dünya incir üretimindeki liderliği, özellikle kuru incir ihracatındaki üstünlüğü ve Aydın–İzmir ekolojisinin Sarılop için oluşturduğu avantaj, bu ürünü diğer birçok meyveden farklı bir yere koymaktadır.

Ancak Mersin açısından bakıldığında konu biraz değişmektedir.

Mersin'de incir yetiştiriciliğinde özellikle:

• Çeşit seçimi
• Sulama
• Yaz sıcaklığı
• Güneş yanıklığı
• Nem
• Hasat zamanı
• Taze pazar
• Kurutma koşulları

birlikte değerlendirilmelidir.

Mersin'de Bursa Siyahı gibi taze sofralık çeşitler, uygun mikroklimalarda özellikle dikkat çekici olabilir.

Kuru incir üretiminde ise yalnızca ağacın verimi değil, hasat dönemindeki hava koşulları ve kurutma altyapısı belirleyici olacaktır.

Bu nedenle Mersin'de incir bahçesi kuracak üreticiye yaklaşımımız:

Önce çeşit ve pazar → sonra mikroklima → sonra bahçe sistemi

olmalıdır.

İncirde Türkiye'nin geleceği sadece daha fazla üretim yapmak değildir.

Asıl hedef:

Daha kaliteli taze incir + daha güvenli kuru incir + daha uzun pazarlama sezonu + daha yüksek ihracat değeri

olmalıdır.

---

📊 Üretici İçin İncir Bahçesi Karar Tablosu

---

❓ Sık Sorulan Sorular (SSS)